'നിയമനടപടികൾ തന്നെ ശിക്ഷയാകുമ്പോൾ'; ഷർജീൽ ഇമാമിന്റെ സഹോദരൻ മുസമ്മിൽ ഇമാം സംസാരിക്കുന്നു

ഡൽഹി കലാപ ഗൂഢാലോചനക്കേസിൽ യുഎപിഎ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിയമങ്ങൾ ചുമത്തപ്പെട്ട് ആറുവർഷത്തിലേറെയായി ജയിൽവാസം അനുഭവിക്കുന്ന ഷർജീൽ ഇമാമിന്റെ അതിജീവനങ്ങളെയും സങ്കീർണമായ നിയമപോരാട്ടങ്ങളെയും കുറിച്ച് സഹോദരൻ മുസമ്മിൽ ഇമാം സംസാരിക്കുന്നു. വിചാരണ പോലുമില്ലാതെ വർഷങ്ങൾ നീളുന്ന തടവിലൂടെ 'നിയമനടപടികൾ തന്നെ ശിക്ഷയായി മാറുന്ന' വ്യവസ്ഥിതിയുടെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ തുറന്നുകാട്ടുന്ന ഈ സംഭാഷണം, മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച വ്യാജ ആഖ്യാനങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള ഷർജീൽ ഇമാം എന്ന അക്കാദമിക് പണ്ഡിതന്റെയും ചരിത്ര വിദ്യാർഥിയുടെയും യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ ദർശനങ്ങളെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരായ ഷഹീൻ ബാഗ് സമരമാതൃകയുടെ ചരിത്രപരമായ പ്രസക്തി, സ്വതന്ത്ര ന്യൂനപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാടുകൾ, ബിഹാറിൽ കുടുംബം നേരിട്ട രാഷ്ട്രീയ ഒറ്റപ്പെടലുകൾ, കഠിനമായ തടവറയ്ക്കുള്ളിലെ ബൗദ്ധികമായ അതിജീവനം എന്നീ വിഷയങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ അഭിമുഖം, സമകാലിക ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരും ഭരണകൂടവും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങളിലേക്കുള്ള സൂക്ഷ്മമായൊരു അന്വേഷണം കൂടിയാണ്.

നിയമപോരാട്ടവും ഷർജീലിന്റെ ജാമ്യവും

ചോദ്യം: മുസമ്മിൽ, യുഎപിഎ ഗൂഢാലോചന കേസിൽ 2026 ജനുവരിയിൽ സുപ്രിംകോടതി ഷർജീലിന് സ്ഥിരം ജാമ്യം നിഷേധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ മാർച്ചിൽ ബിഹാറിൽ നടന്ന താങ്കളുടെ വിവാഹത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് 10 ദിവസത്തെ ഇടക്കാല പരോൾ അനുവദിച്ചു. കഴിഞ്ഞ ആറ് വർഷമായി പുറത്തുനിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഒരാളെന്ന നിലയിൽ, ഈ കേസിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പോക്കിനെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ കാണുന്നു? താത്കാലിക ആശ്വാസങ്ങൾക്ക് പകരം അദ്ദേഹത്തിന് പൂർണമായ മോചനം നേടിയെടുക്കാനുള്ള അടിയന്തര ശ്രമങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?

മുസമ്മിൽ: ആറ് വർഷത്തിലേറെയായി ഒരു നിയമപോരാട്ടം നടത്തുമ്പോൾ, സ്വാഭാവികമായും നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ മാറും. നിയമപുസ്തകങ്ങളിലെ വാദങ്ങളുടെ കോണിലൂടെ മാത്രം സിസ്റ്റത്തെ നോക്കിക്കാണുന്നത് നമ്മൾ അവസാനിപ്പിക്കും. പകരം, നമ്മളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ സിസ്റ്റം എന്തായി മാറിയെന്ന് നമ്മൾ തിരിച്ചറിയാൻ തുടങ്ങും. വിചാരണ തന്നെ ശിക്ഷയായി മാറുന്ന നിരന്തരമായ ഒരു പോരാട്ടമായി ഇത് മാറിയിട്ടുണ്ട്.

കഴിഞ്ഞ മാർച്ചിൽ എന്റെ വിവാഹത്തിനായി ആ 10 ദിവസത്തെ ഇടക്കാല ജാമ്യത്തിൽ ഷർജീൽ ഭായ് ബിഹാറിലെ വീട്ടിൽ വന്നത് സമ്മിശ്ര വികാരങ്ങൾ ഉണർത്തുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. 2020 ജനുവരിയിൽ അറസ്റ്റിലായതിന് ശേഷം ആദ്യമായാണ് അദ്ദേഹം ജയിലിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിനും, പ്രത്യേകിച്ച് ഇതിന്റെയെല്ലാം ഭാരത്താൽ ആരോഗ്യം മോശമായ ഞങ്ങളുടെ ഉമ്മയ്ക്കും, കാക്കോയിലെ വീട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തെ കുറച്ചു ദിവസത്തേക്കെങ്കിലും കിട്ടിയത് വലിയൊരു ആശ്വാസമായിരുന്നു.

എന്നാൽ മാർച്ച് 30ന് തിരിച്ചുപോവണമെന്ന ചിന്ത ഓരോ ആഘോഷവേളയിലും ഞങ്ങളെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഒരു വിചാരണ പോലും ശരിയായി തുടങ്ങാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ യൗവനവും അക്കാദമിക് ജീവിതവും ചിന്തകളും എത്രത്തോളം കവർന്നെടുക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ ഓർമപ്പെടുത്തൽ കൂടിയാണ് ഇത്തരം താത്കാലിക ആശ്വാസങ്ങൾ.

യുഎപിഎ എന്ന ആയുധം

ചോദ്യം: വിദ്യാർഥി നേതാക്കൾക്കെതിരെ ഭരണകൂടം യുഎപിഎ, രാജ്യദ്രോഹ നിയമങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നായി ഷർജീലിന്റെ ജയിൽവാസം മാറിയിരിക്കുന്നു. കോടതികളിൽ ഈ കുറ്റാരോപണങ്ങളെ നേരിടുന്ന നിങ്ങളുടെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭവത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ തളർത്താനും സ്വതന്ത്രമായ മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താനും ഈ നിയമങ്ങളെ ബോധപൂർവ്വം ആയുധമാക്കുകയാണെന്ന് നിങ്ങൾ കരുതുന്നുണ്ടോ?

മുസമ്മിൽ: യുഎപിഎ പോലുള്ള കുറ്റാരോപണങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടുമ്പോൾ, നിയമവും രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ പൂർണ്ണമായും മാഞ്ഞുപോകുന്നത് കാണാം. ഷർജീലിന്റെ സഹോദരനെന്ന നിലയിൽ, ഈ നിയമങ്ങൾ പ്രായോഗിക തലത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന് കാണുമ്പോൾ, ഇത് മനുഷ്യനെ തളർത്താനുള്ള ബോധപൂർവ്വമായ ഒരു ഭരണകൂട സംവിധാനമാണെന്ന് വ്യക്തമാകും. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരൊറ്റ പ്രസംഗത്തിന്റെ പേരിലാണ് വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി നിരവധി എഫ്.ഐ.ആറുകൾ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഒരു കേസിൽ ഞങ്ങളുടെ നിയമസംഘം ജാമ്യം നേടിയെടുക്കുമ്പോഴേക്കും പുതിയൊരു കുറ്റപത്രം ചുമത്തി അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും തടവിലാക്കുകയാണ്.

നമുക്കെല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്നതുപോലെ യുഎപിഎയ്ക്ക് വളരെ കർശനമായ ജാമ്യ വ്യവസ്ഥകളാണുള്ളത്, പ്രത്യേകിച്ച് സെക്ഷൻ 43D(5). ഈ വകുപ്പ് പ്രകാരം, പൊലീസ് കേസ് ഡയറിയും കുറ്റപത്രവും മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കി ആരോപണങ്ങൾ പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ ശരിയാണെന്ന് കോടതിക്ക് തോന്നുകയാണെങ്കിൽ ജാമ്യം അനുവദിക്കാൻ കഴിയില്ല. തടങ്കൽ ഒരു നിയമവും ജാമ്യം ഒരു അപവാദവുമായി മാറുന്ന നിയമപരമായ ഒരു ഘടനയാണ് ഇത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ഈ രീതിയിലൂടെ വിയോജിപ്പുകളെ അടിച്ചമർത്തുക എന്നത് ഭരണകൂടത്തിന് വളരെ എളുപ്പമാണ്, കാരണം ഒരു കുറ്റവും തെളിയിക്കപ്പെടാതെ തന്നെ വർഷങ്ങളോളം ആളുകളെ ജയിലിൽ അടയ്ക്കാൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു.

ഷർജീലിന്റെ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാട്

ചോദ്യം: സിഎഎ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭ സമയത്ത്, മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ ഷർജീലിനെതിരെ കടുത്ത വിമർശനങ്ങളുന്നയിക്കുകയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'അസമിനെ വെട്ടിമാറ്റുക' എന്ന പരാമർശത്തെ മുൻനിർത്തി അദ്ദേഹത്തെ 'ദേശവിരുദ്ധൻ' എന്ന് മുദ്രകുത്തുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അക്കാദമിക് പശ്ചാത്തലം മനസിലാക്കുന്ന ഒരു മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ എന്ന നിലയിലും സഹോദരൻ എന്ന നിലയിലും, ഇന്ത്യയിലെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവർക്കായുള്ള ഷർജീലിന്റെ യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടിനെ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ നിർവചിക്കും?

മുസമ്മിൽ: ഷർജീലിനെ മനസിലാക്കണമെങ്കിൽ, സങ്കീർണവും ആഴമേറിയതുമായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു മണിക്കൂർ നീണ്ട പ്രസംഗത്തെ കേവലം ഒരു മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള വിഡിയോ ശകലമാക്കി മാറ്റി അവതരിപ്പിച്ച മാധ്യമങ്ങളുടെ സെൻസേഷണലിസത്തിനപ്പുറം ചിന്തിക്കണം. ദേശീയ മാധ്യമ വിചാരണകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ സഹോദരനെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ അടുത്തുനിന്ന് കണ്ടിട്ടുണ്ട്. മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ തീവ്രവാദിയായ ഒരാളായി ചിത്രീകരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു, എന്നാൽ യഥാർഥത്തിൽ അദ്ദേഹം ഒരു അക്കാദമീഷ്യനും ഗവേഷകനും കമ്പ്യൂട്ടർ വിദഗ്ദ്ധനും അതിയായ അഭിനിവേശമുള്ള ചരിത്രകാരനുമാണ്.

ഐഐടി ബോംബെയിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ എഞ്ചിനീയറിങ്ങിൽ നിന്ന് ജെഎൻയുവിൽ ആധുനിക ചരിത്രത്തിലേക്ക് മാറിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക യാത്ര സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചാൽ, ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ താഴെത്തട്ടിലുള്ള യാഥാർഥ്യങ്ങളെ മനസിലാക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹമാണ് അതിന് പിന്നിലെന്ന് കാണാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോജിപ്പുകളെ കുറ്റകരമാക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത 'ദേശവിരുദ്ധ' ലേബലുകൾക്ക് അപ്പുറം ചിന്തിച്ചാൽ, ഇന്ത്യയിലെ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവർക്കും ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഷർജീലിന്റെ യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാട് കെട്ടിപ്പടുത്തിരിക്കുന്നത് വ്യക്തമായ അക്കാദമിക, ചരിത്ര തൂണുകളിലാണ്.

'അസമിനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുക' എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് അസമിനെ വിഘടിപ്പിക്കാനാണെന്ന രീതിയിൽ മാധ്യമങ്ങൾ ബോധപൂർവ്വം വളച്ചൊടിക്കുകയായിരുന്നു. ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ സർക്കാരിനെ നിർബന്ധിതരാക്കുന്നതിനായുള്ള 'ചക്ക ജാം' (ഗതാഗതം സ്തംഭിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ജനാധിപത്യ സമരം) എന്ന ആശയം മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹം യഥാർത്ഥത്തിൽ മുന്നോട്ടുവെച്ചത്. ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസം എന്തെന്നാൽ, അന്ന് മുഖ്യധാരയിലുള്ള പൗരാവകാശ പ്രവർത്തകരും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമെല്ലാം ഷർജീലിന്റെ ഈ പ്രസ്താവനയിൽ നിന്ന് അകലം പാലിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം തടവിലാക്കപ്പെട്ട ശേഷം, രാജ്യത്ത് നടന്ന സിഎഎ-എൻആർസി പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലും കർഷക സമരത്തിലുമെല്ലാം ഇതേ 'ചക്ക ജാം' തന്ത്രം തന്നെയാണ് അവർ പ്രയോഗിച്ചത്. വഴി തടയാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടതിന്റെ പേരിൽ അദ്ദേഹത്തെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞവർ തന്നെ, പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരുന്നതാണ് രാജ്യം കണ്ടത്.

വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ളതുമായ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ആളുകളുടെ പൗരത്വം റദ്ദാക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള സിഎഎ-എൻആർസി പോലുള്ള വിവേചനപരമായ നിയമങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ഭരണകൂടം ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, സർക്കാരിനെ ചർച്ചാമേശയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ഉപരോധങ്ങൾ പോലുള്ള മാർഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ജനങ്ങൾക്ക് ജനാധിപത്യപരമായ അവകാശമുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് ഇന്ത്യാ വിരുദ്ധമായിരുന്നില്ല; ഭരണകൂടത്തിന്റെ മർദ്ദനമുറകൾക്കെതിരെ ന്യൂനപക്ഷ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ആവശ്യമായിരുന്നു അത്.

ഷഹീൻ ബാഗ് സമരമാതൃകയും ഷർജീലിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളും

ചോദ്യം: ഷഹീൻ ബാഗ് സമരമാതൃകയുടെ പിന്നിലെ പ്രധാന ബൗദ്ധിക ശില്പികളിൽ ഒരാളായാണ് ഷർജീൽ പരക്കെ അറിയപ്പെടുന്നത്. സിഎഎ ചട്ടങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി നടപ്പിലാക്കിയ ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, ആ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രസക്തിയെയും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി പാർശ്വവൽക്കരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളുടെ സഹോദരൻ നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പുകളെയും നിങ്ങൾ എങ്ങനെ വിലയിരുത്തുന്നു?

മുസമ്മിൽ: ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ നിന്ന് ഷഹീൻ ബാഗിനെ തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തെ ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട നിയമനിർമാണമായിട്ടല്ല ഷർജീൽ നോക്കിക്കണ്ടത്. സിഎഎയോടൊപ്പം നടപ്പിലാക്കാനിരിക്കുന്ന എൻആർസി കേവലമൊരു സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ വിഷയമല്ലെന്നും, അതൊരു ഭരണഘടനാപരമായ അട്ടിമറിയാണെന്നുമാണ് അദ്ദേഹം വിലയിരുത്തിയത്

സിഎഎ ചട്ടങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമാകുന്നതിന് വളരെ മുമ്പുതന്നെ, പൗരത്വ വിതരണത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രത്യേക സമുദായത്തെ മാത്രം മാറ്റിനിർത്തുന്നത് ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14നെ എത്രത്തോളം അട്ടിമറിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു. രേഖകളുടെ അഭാവമോ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടാകുന്ന പിഴവുകളോ കാരണം ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ വലിയ രീതിയിൽ കുറ്റവാളികളാക്കപ്പെടുമെന്നും, അത് അവരെ രാജ്യമില്ലാത്തവരോ ദീർഘകാല തടവുകാരോ ആക്കി മാറ്റുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഒടുവിൽ സിഎഎ ചട്ടങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി നടപ്പിലാക്കിയതോടെ, ഷർജീൽ അന്ന് പ്രവചിച്ച അതേ യാഥാർഥ്യങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇന്ന് നമ്മൾ കടന്നുപോകുന്നത്.

ആത്യന്തികമായി, ജനകീയവും സമുദായങ്ങൾ നയിക്കുന്നതുമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പുകളുടെ ശക്തിയാണ് ഷഹീൻ ബാഗ് മാതൃക ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തത്. എന്നിരുന്നാലും, സിസ്റ്റത്തിന്റെ പോക്കിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം നൽകിയ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അതിശയോക്തിയായിരുന്നില്ലെന്നും, രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ വിലയിരുത്തലായിരുന്നുവെന്നും ഷർജീലിന്റെയും മറ്റ് വിദ്യാർഥി പ്രവർത്തകരുടെയും തുടരുന്ന ജയിൽവാസം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മുസ്‌ലിം യുവതയും രാഷ്ട്രീയ സ്വയംപര്യാപ്തതയും

ചോദ്യം: സ്വതന്ത്രമായ മുസ്‌ലിം രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിന്റെയും ബൗദ്ധിക ഇടപെടലുകളുടെയും ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് ഷർജീൽ എപ്പോഴും ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ഒരു ആക്ടിവിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ, ഇന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ മുസ്‌ലിം യുവാക്കൾക്കിടയിൽ ഈ ആശയം എങ്ങനെ പ്രതിഫലിക്കുന്നു എന്നാണ് നിങ്ങൾ കാണുന്നത്?

മുസമ്മിൽ: ഇന്ത്യയിലെ മുസ്‌ലിം യുവാക്കൾക്കിടയിൽ ഇന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നത് സ്വതന്ത്രമായ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തെയും ബൗദ്ധിക ഇടപെടലുകളെയും കുറിച്ചുള്ള ഈ കാഴ്ചപ്പാടാണ്. പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ന്യൂനപക്ഷ സമുദായങ്ങളെ വെറും വോട്ട് ബാങ്കുകളായി ചുരുക്കുകയാണെന്നും, അവരുടെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക, നിയമപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കൃത്യമായ പരിഹാരമോ യഥാർത്ഥ പ്രാതിനിധ്യമോ നൽകുന്നില്ലെന്നുമുള്ള യാഥാർത്ഥ്യം മനസ്സിലാക്കുന്ന യുവാക്കളിൽ ഈ ആശയം വലിയ സ്വാധീനമുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. അവരെ സംബന്ധിച്ച്, സ്വതന്ത്ര നേതൃത്വവും ബൗദ്ധിക ഇടപെടലുകളും ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും രാഷ്ട്രീയമായി സ്വയംപര്യാപ്തത നേടാനുമുള്ള പ്രധാന മാർഗ്ഗമാണ്. ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലെ വെറും കാഴ്ചക്കാരിൽ നിന്ന്, സജീവവും സ്വയം നിർണ്ണയാവകാശമുള്ളവരുമായ ഒരു ജനതയിലേക്കുള്ള മാറ്റമായാണ് അവർ ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്. അതേസമയം, സ്വതന്ത്രവും സ്വത്വത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതുമായ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം കൂടുതൽ രാഷ്ട്രീയ വിഘടനത്തിലേക്കും ഒറ്റപ്പെടലിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം. അതിനാൽ ഭൂരിപക്ഷ വർഗീയ രാഷ്ട്രീയത്തെ ചെറുക്കാനും അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനുമുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗം, പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിവിധ വിഭാഗങ്ങളുമായും മുഖ്യധാരാ പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുമായും തന്ത്രപരമായ സഖ്യങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുക്കുക എന്നതാണ്.

തിഹാർ ജയിലിലെ അതിജീവനം

ചോദ്യം: തിഹാർ ജയിലിനുള്ളിലെ കാലത്തെ ഷർജീൽ മാനസികമായും ബൗദ്ധികമായും എങ്ങനെയാണ് നേരിടുന്നത്? ഈ കഠിനമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും വായിക്കാനും എഴുതാനും അക്കാദമിക ചിന്തകളിൽ ഏർപ്പെടാനും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയുന്നുണ്ടോ?

മുസമ്മിൽ: തിഹാർ ജയിലിനുള്ളിലെ ആറ് വർഷം എന്നത് അതികഠിനവും ദൈർഘ്യവുമുള്ള ഒരു കാലയളവാണ്. സത്യസന്ധമായി പറഞ്ഞാൽ, എന്റെ വിവാഹത്തിനായി 10 ദിവസങ്ങൾ ഭായ് കാക്കോയിലെ വീട്ടിൽ വന്നത് വൈകാരികമായും വലിയ ആശ്വാസം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. അദ്ദേഹം എപ്പോഴും പുസ്തകങ്ങളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും ലോകത്ത് ജീവിക്കുന്ന ആളാണ്. തടവറയിലെ കഠിനവും ഏകാന്തവുമായ സാഹചര്യങ്ങൾക്കിടയിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ് തളർന്നിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം വായനയോ എഴുത്തോ നിർത്തിയിട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അക്കാദമിക ചിന്തകൾ കേവലം ഒരു താല്പര്യം മാത്രമല്ല, അതൊരു അതിജീവന മാർഗമാണ്. ജയിൽവാസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാരീരിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബൗദ്ധിക കരുത്തിനെ കുറച്ചിട്ടില്ല. ജയിലിനുള്ളിൽ, ചരിത്ര പുസ്തകങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യാനും, നിയമരേഖകൾ പഠിക്കാനും, സഹതടവുകാരെ പഠിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹം എപ്പോഴും മണിക്കൂറുകൾ മാറ്റിവെക്കാറുണ്ട്.

രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലവും ഒറ്റപ്പെടലും

ചോദ്യം: ബിഹാറിൽ നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന് ആഴത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലമുണ്ട്. നിങ്ങളുടെ അന്തരിച്ച പിതാവ് അക്ബർ ഇമാം അവിടെ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു. ഈ രാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലം ഷർജീലിന്റെയും നിങ്ങളുടെയും ലോകവീക്ഷണത്തെ എങ്ങനെയാണ് സ്വാധീനിച്ചത്? കൂടാതെ, ഈ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ ബിഹാറിലെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വം നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെ പിന്തുണച്ചിട്ടുണ്ടോ, അതോ നിങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെട്ടതായി തോന്നുന്നുണ്ടോ?

മുസമ്മിൽ: ഞങ്ങളുടെ അന്തരിച്ച പിതാവ് അക്ബർ ഇമാം, എംസിസി, രൺവീർ സേന തുടങ്ങിയവയുടെ ജാതി-വർഗ സംഘർഷങ്ങൾ രൂക്ഷമായിരുന്ന കാലത്ത് ബിഹാറിലെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായിരുന്നു. താഴെത്തട്ടിലുള്ള വികസനത്തിലും സാമൂഹിക ശാക്തീകരണത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് 2005ൽ അദ്ദേഹം ജനതാദൾ (യുണൈറ്റഡ്) ടിക്കറ്റിൽ ജഹാനാബാദിൽ നിന്ന് നിയമസഭയിലേക്ക് മത്സരിച്ചിരുന്നു. സമൂഹത്തിൽ വ്യക്തമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ നിലവിലുള്ള പ്രാദേശിക സംവിധാനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.

വളർന്നുവരുന്ന കാലത്ത് ഈ ചുറ്റുപാട് രാഷ്ട്രീയ അധികാരം, ഭരണം, സമുദായ സ്വത്വം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഷർജീലിന്റെയും എന്റെയും ധാരണകളെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. എന്നാൽ, ഞങ്ങളുടെ വഴികൾ വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ഷർജീൽ ഐഐടി ബോംബെയിലെ തന്റെ സാങ്കേതിക പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് ജെഎൻയുവിലെ അക്കാദമിക, ചരിത്ര ഗവേഷണങ്ങളിലേക്ക് മാറി. അവിടെ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് കേവലം പ്രാദേശിക മണ്ഡല രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിന്ന് മാറി, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ന്യൂനപക്ഷങ്ങളും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങളും നേരിടുന്ന വ്യവസ്ഥാപിതവും ഘടനാപരവുമായ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് വികസിച്ചു.

ഒരു യോജിപ്പുണ്ടാക്കാൻ സിസ്റ്റത്തിനുള്ളിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കാനാണ് എന്റെ പിതാവ് ശ്രമിച്ചതെങ്കിൽ, സിസ്റ്റത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള അവഗണനകളെ ബൗദ്ധികമായി നേരിടുന്നതിലും ചരിത്രപരമായ വിമർശനങ്ങളെ ആധുനിക പൗരാവകാശ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് നേരിട്ട് കൊണ്ടുവരാനാണ് ഷർജീൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ എന്ന നിലയിലുള്ള എന്റെ സ്വന്തം വഴി ഈ രണ്ട് സ്വാധീനങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഘടനാപരമായ വിമർശനങ്ങളുടെ ആവശ്യകതയെ മനസിലാക്കുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ താഴെത്തട്ടിലുള്ള ആളുകളുടെ ദൈനംദിന ജീവിത പോരാട്ടങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് അത്.

2020ൽ ഷർജീൽ ഭായ് അറസ്റ്റിലായപ്പോൾ, ഞങ്ങളുടെ പിതാവ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന പാർട്ടികളും മതേതര-ന്യൂനപക്ഷ താല്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നുവെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നവരുമുൾപ്പെടെയുള്ള ബിഹാറിലെ പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ കൂടുതലും ഞങ്ങൾക്ക് നേരെ പുറംതിരിഞ്ഞു നിൽക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഒരു പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നതിന് പകരം, വലിയ രീതിയിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ ഒറ്റപ്പെടലാണ് ഞങ്ങൾ അനുഭവിച്ചത്. ജഹാനാബാദ് ലോക്‌സഭാ മണ്ഡലത്തിലെ മുൻ പാർലമെന്റ് അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു സുഹൃത്ത് മാത്രമാണ് ഇതിനൊരപവാദം. അദ്ദേഹം മാത്രമാണ് ഷർജീൽ ഭായിയുടെ അന്യായമായ അറസ്റ്റിനെതിരെ പരസ്യമായി പിന്തുണയ്ക്കുകയും ശബ്ദമുയർത്തുകയും ചെയ്തത്.

പൗരസമൂഹത്തിൽ നിന്നുള്ള പിന്തുണ

ചോദ്യം: 2026 ജനുവരിയിൽ പ്രസ് ക്ലബ് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ വെച്ച് നിങ്ങൾ നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ, ഷർജീലിന്റെ അന്യായമായ ജയിൽവാസത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ വളരെ വികാരഭരിതനായി സംസാരിച്ചിരുന്നു. ഈ വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, സിവിൽ സമൂഹം, വിദ്യാർഥി സംഘടനകൾ, മുഖ്യധാരാ പുരോഗമന പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവരിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ഉറച്ച പിന്തുണ ലഭിച്ചതായി തോന്നുന്നുണ്ടോ, അതോ ചില രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഷർജീലിനെ ബോധപൂർവ്വം ഉപേക്ഷിച്ചതായി നിങ്ങൾക്ക് തോന്നുന്നുണ്ടോ?

മുസമ്മിൽ: 2026 ജനുവരിയിൽ ഞാൻ നടത്തിയ പ്രസംഗത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതുകൊണ്ട് അന്ന് പറഞ്ഞ കാര്യം ഞാനൊരിക്കൽക്കൂടി ആവർത്തിക്കാം; 'ഞങ്ങൾ ഇരകളല്ല. സത്യം പറഞ്ഞാൽ, ഞാനൊരു ഇരയല്ല. അപ്രതീക്ഷിതമായി അനീതിക്കിരയായ നജീബാണ് ഇവിടുത്തെ യഥാർഥ ഇര. യാതൊരു മുന്നൊരുക്കവുമില്ലാതെ പെട്ടെന്നൊരു ദുരന്തം നേരിടേണ്ടി വരുന്നവരെയാണ് നമ്മൾ ഇരയെന്ന് വിളിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഞങ്ങളങ്ങനെയായിരുന്നില്ല; ഞങ്ങൾ ആദ്യ ദിവസം മുതൽ ഇതിനെല്ലാം തയ്യാറെടുത്തിരുന്നു. ഞാനോ എന്റെ സഹോദരൻ ഷർജീലോ ഞങ്ങളെപ്പോലുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് വിദ്യാർഥികളോ എന്ന് തെരുവിലിറങ്ങിയോ, അന്ന് മുതൽ ഞങ്ങൾ ഇതിനൊക്കെ സജ്ജരായിരുന്നു. ആ പോരാട്ടത്തിൽ ചിലർക്ക് കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ടു, ചിലർക്ക് കൈകാലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു, പലർക്കും ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റു. നിരവധി പേർക്ക് സ്വന്തം മക്കളെത്തന്നെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഈ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ അവകാശങ്ങൾക്കായി തെരുവിലിറങ്ങിയ ആ ആദ്യ നിമിഷം മുതൽ അവർ എന്തിനും തയ്യാറായിരുന്നു. സ്വന്തം അവകാശങ്ങൾക്കായി പൊരുതാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളൊരിക്കലും ഇരകളാകുന്നില്ല; അവിടെ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ നേടിയെടുക്കാൻ പോരാടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്

അതുകൊണ്ട്, അന്യായമായ ഒരു സിസ്റ്റത്തിനെതിരെ പോരാടുമ്പോൾ, ആരെങ്കിലും ഉപേക്ഷിച്ചുപോയി എന്ന് പറഞ്ഞ് പരാതിപ്പെടില്ല. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ ആളുകൾ പിന്തുണച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ഷർജീൽ കൂടുതൽ ശരിയാകണമെന്നില്ല. തുടക്കത്തിൽ മിക്കവാറും ആരും തന്നെ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ലെന്നും അദ്ദേഹത്തെ ഒരു അസ്പൃശ്യനെപ്പോലെയാണ് കണ്ടത്. എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ആറ് വർഷം കൊണ്ട് കാര്യങ്ങൾ മാറി. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തെ പരസ്യമായി പിന്തുണയ്ക്കാൻ ആളുകൾക്ക് ഇപ്പോഴും ഭയമുണ്ട്, എന്നാൽ വലിയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളെല്ലാം ആരംഭിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്. 'ആദ്യം അവർ നിങ്ങളെ അവഗണിക്കും, പിന്നെ അവർ നിങ്ങളെ നോക്കി ചിരിക്കും, പിന്നെ അവർ നിങ്ങളോട് പോരാടും, അവസാനം നിങ്ങൾ വിജയിക്കും' എന്ന് പറയുന്നതുപോലെയാണിത്.

തീർച്ചയായും, തങ്ങളുടെ തടിയൂരാൻ വേണ്ടി പല രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പുകളും ഷർജീലിനെ ബലിയാടാക്കി എന്നത് നിഷേധിക്കാനാവില്ല, എന്നാൽ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ അവർക്കതിനും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് സങ്കടവുമില്ല. ഒരു സ്വേച്ഛാധിപതിക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് ഇതാണ്. ചരിത്രം അതിന് നീതി പുലർത്തും.