കോംഗോ ഒരു ചെറിയ ടീമല്ല; ചതിയും ഭയവും നാണക്കേടും അതിജയിച്ച ഒരു ജനതയുടെ അതിജീവനം

ലോകകപ്പിന്റെ മിന്നുന്ന ഫ്ലഡ്‌ലൈറ്റുകൾക്ക് കീഴിൽ, കാൽപ്പന്ത് കളിയിലെ അതികായന്മാരായ പോർച്ചുഗലിനെ ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി നേരിടാൻ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോയുടെ താരങ്ങൾ ബൂട്ടുകെട്ടി ഇറങ്ങുമ്പോൾ, ഗാലറികളിലെ ആരവങ്ങൾക്കപ്പുറം അവരുടെ കാലുകളിൽ അദൃശ്യമായ ഒരു ഭൂതകാലത്തിന്റെ ഭാരം കൂടിയുണ്ട്. ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയുടെ പറങ്കിപ്പടയോട് പൊരുതാൻ കോംഗോ തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ, ഈ പോരാട്ടം കേവലമൊരു ഫുട്ബോൾ മത്സരം മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, വഞ്ചനയുടെയും ഭയത്തിന്റെയും ഇരുളിൽ നിന്ന് ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റ ഒരു ജനതയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ കഥ കൂടിയാണ്.

കോംഗോയുടെ ചരിത്രം എന്നത് ചോരയും കണ്ണീരും കലർന്ന ഒരു കാൻവാസാണ്. പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണെങ്കിലും, രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും ഏകാധിപത്യ ഭരണവും ആ രാജ്യത്തെ എക്കാലത്തും വേട്ടയാടിയിരുന്നു. എന്നാൽ ആ പരുക്കൻ മണ്ണിലും അവർക്ക് ആശ്വാസമായി ഒരു ജീവതാളമുണ്ടായിരുന്നു, ഫുട്ബോൾ. പോർച്ചുഗലിനെതിരായ ഈ ചരിത്രമത്സരത്തിന് മുൻപ്, കോംഗോ ഫുട്ബോളിന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്ക്, കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ 'സയർ' എന്ന് ആ രാജ്യം അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന 1974ലെ ആ പഴയ ലോകകപ്പ് കാലത്തേക്ക് നാം തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ലോകം നോക്കി ചിരിച്ച, എന്നാൽ അതിനുപിന്നിൽ കടുത്ത മരണഭയവും സങ്കടവും ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ച ഒരു പറ്റം മനുഷ്യരുടെ കഥയാണത്.

1974ലെ സുവർണ സ്വപ്നങ്ങളും മൊബുട്ടുവിന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങളും

1965 മുതൽ 1997 വരെ കോംഗോ അടക്കിഭരിച്ച മൊബുട്ടു സെസെ സെക്കോ എന്ന ക്രൂരനായ ഏകാധിപതിയുടെ ഭരണകാലം. 1971ൽ അദ്ദേഹം രാജ്യത്തിന്റെ പേര് 'സയർ' എന്ന് മാറ്റി. ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിലുപരി തന്റെ സ്വന്തം പ്രതിച്ഛായ വർധിപ്പിക്കാൻ സ്പോർട്സ് ഒരു മികച്ച ആയുധമാണെന്ന് മൊബുട്ടുവിന് അറിയാമായിരുന്നു. മുഹമ്മദ് അലിയും ജോർജ് ഫോർമാനും തമ്മിൽ കിൻഷാസയിൽ നടന്ന വിഖ്യാതമായ 'റംബിൾ ഇൻ ദി ജംഗിൾ' ബോക്സിംഗ് മത്സരം ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.

അതേ വർഷം തന്നെയാണ് സബ്-സഹാറൻ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടുന്ന ആദ്യ രാജ്യമായി സയർ ചരിത്രം കുറിച്ചത്. ആഫ്രിക്കൻ നേഷൻസ് കപ്പ് കൂടി നേടിയ ആ ടീമിനെ സാക്ഷാൽ മൊബുട്ടു തന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് നേരിട്ട് ക്ഷണിച്ചു. ദാരിദ്ര്യത്തിൽ ജനിച്ച് വളർന്ന ആ കളിക്കാർക്ക് മൊബുട്ടുവിനെ കാണുക എന്നത് ഒരു ദൈവത്തെ കാണുന്നതിന് തുല്യമായിരുന്നു. വലിയ വാഗ്ദാനങ്ങളാണ് അവർക്ക് നൽകപ്പെട്ടത്. പുതിയ കാറുകൾ, വീടുകൾ, ഒപ്പം 20,000 ഡോളർ വീതം പ്രതിഫലവും! ലോകം കീഴടക്കാൻ പോകുന്ന പോരാളികളെപ്പോലെയാണ് അവർ പടിഞ്ഞാറൻ ജർമനിയിലേക്ക് വിമാനം കയറിയത്. എന്നാൽ ജർമനിയിലെ ആഡംബര ഹോട്ടലുകളിൽ എത്തിയപ്പോഴേക്കും കാര്യങ്ങൾ മാറിമറിഞ്ഞു. കളിക്കാർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട പണം ഗവൺമെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ പ്രതിനിധികളും ചേർന്ന് അപഹരിച്ചു. സ്വന്തം പണത്തിനായി കളിക്കാർക്ക് യാചിക്കേണ്ടി വന്നു. ആത്മവീര്യം നഷ്ടപ്പെട്ട, വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട ഒരു പറ്റം മനുഷ്യരായിരുന്നു പിന്നീട് സയർ ജേഴ്സിയിൽ കളത്തിലിറങ്ങിയത്.

അവരത്ര മോശം കളിക്കാരായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെയും മറ്റും ക്ലബ്ബുകളുമായുള്ള പരിശീലന മത്സരങ്ങളിലെ തോൽവി അവരുടെ ആത്മവിശ്വാസം കെടുത്തിയിരുന്നു. സ്കോട്ട്ലൻഡിനെതിരായ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ 2-0 ന് തോറ്റ അവർ, യുഗോസ്ലാവിയക്കെതിരെ ഇറങ്ങിയത് വലിയൊരു ദുരന്തത്തിലേക്കാണ്. കളിക്കാർ പണിമുടക്കാൻ വരെ തീരുമാനിച്ച ആ മത്സരത്തിൽ സയർ 9-0 എന്ന നാണംകെട്ട സ്കോറിന് പരാജയപ്പെട്ടു. കാര്യങ്ങൾ അവിടെയും അവസാനിച്ചില്ല; റഫറിയെ അബദ്ധത്തിൽ ചവിട്ടിയ മ്വേപു ഇലുങ്കയ്ക്ക് പകരം, നിരപരാധിയായ നദായെ മുലാംബ എന്ന താരത്തെയാണ് റഫറി റെഡ് കാർഡ് നൽകി പുറത്താക്കിയത്! സയർ ടീം ഫുട്ബോൾ ലോകത്തെ ഒരു കോമാളി സംഘമായി മാറുകയായിരുന്നു.

ലോകം ചിരിച്ച ആ ഫ്രീ-കിക്ക്; അതിനു പിന്നിലെ ഭയവും

പോർച്ചുഗലുമായുള്ള ഇന്നത്തെ മത്സരത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, കോംഗോ ജനത ഓർക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത ആ മൂന്നാമത്തെ മത്സരമാണ് സയർ ഫുട്ബോളിനെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു ചോദ്യചിഹ്നമാക്കിയത്. സാക്ഷാൽ ബ്രസീലിനെതിരായ മത്സരം. ബ്രസീലിന് അനുകൂലമായി ഒരു ഫ്രീ-കിക്ക് ലഭിക്കുന്നു. പന്തിനരികിൽ ബ്രസീൽ താരം റിവെല്ലിനോ നിൽക്കുന്നു. പെട്ടെന്നാണ് സയർ പ്രതിരോധ മതിലിൽ നിന്നിരുന്ന മ്വേപു ഇലുങ്ക എന്ന താരം ഓടിവന്ന് ആ പന്ത് ദൂരേക്ക് അടിച്ചു തെറിപ്പിച്ചത്! ലോകം മുഴുവൻ ആ കാഴ്ച കണ്ട് അമ്പരന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് കമന്റേറ്റർ ജോൺ മോട്ട്‌സൺ അതിനെ 'ആഫ്രിക്കൻ അജ്ഞതയുടെ വിചിത്ര നിമിഷം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഫുട്ബോളിന്റെ ബാലപാഠങ്ങൾ പോലുമറിയാത്തവരാണ് ആഫ്രിക്കക്കാർ എന്ന വംശീയവും കൊളോണിയലുമായ മുൻവിധികൾ ആവേശത്തോടെ ലോകം ഏറ്റുപിടിച്ചു. കാലങ്ങളോളം ഫുട്ബോൾ ബ്ലൂപ്പറുകളിൽ അതൊരു ചിരിവരുന്ന കാഴ്ചയായി പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

എന്നാൽ ആ ചിരിക്ക് പിന്നിൽ ഒരു ജനതയുടെ കണ്ണീരും ഒരു ഏകാധിപതിയുടെ കൊടും ക്രൂരതയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇലുങ്കയ്ക്ക് ഫുട്ബോൾ നിയമങ്ങൾ അറിയാഞ്ഞിട്ടല്ലായിരുന്നു അങ്ങനെ ചെയ്തത്. യുഗോസ്ലാവിയയുമായുള്ള ദയനീയ തോൽവിക്ക് ശേഷം മൊബുട്ടുവിന്റെ ദൂതന്മാർ കളിക്കാരെ വന്ന് കണ്ടിരുന്നു. ബ്രസീലിനോട് മൂന്നിലധികം ഗോളുകൾക്ക് തോറ്റാൽ, കളിക്കാർക്കൊന്നും സ്വന്തം നാടോ കുടുംബത്തെയോ ഇനി കാണാൻ കഴിയില്ലെന്നായിരുന്നു ഭീഷണി! ബ്രസീൽ 2-0ന് മുന്നിൽ നിൽക്കെയായിരുന്നു ആ ഫ്രീ-കിക്ക്. അവിടെ നിന്നൊരു ഗോൾ കൂടി വീണാൽ തങ്ങളുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലാകുമെന്ന് ഇലുങ്ക ഭയന്നു. സമയം കളയാനും, റഫറിയെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് റെഡ് കാർഡ് വാങ്ങി പുറത്തുപോകാനും, തങ്ങളുടെ പണം മോഷ്ടിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് മുന്നിൽ ഒരു പ്രതിഷേധം അറിയിക്കാനുമാണ് ഇലുങ്ക ആ അസാധാരണമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തത്. ചിരിക്കാൻ വക നൽകിയ ആ വിഡിയോയ്ക്ക് പിന്നിൽ, ജീവഭയം കൊണ്ട് വിറങ്ങലിച്ചു നിന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ നിസഹായതയായിരുന്നു.

മറക്കപ്പെട്ട വീരന്മാരും പുതിയ ഉദയവും

ലോകകപ്പ് കഴിഞ്ഞ് നാട്ടിലെത്തിയ സയർ കളിക്കാർക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട കാറുകളോ വീടുകളോ പണമോ ലഭിച്ചില്ല. അവരിൽ പലരും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ പടുകുഴിയിലേക്ക് വീണു. ചിലർ രാജ്യം വിട്ടു. 'ഇനിയൊരു ജന്മമുണ്ടെങ്കിൽ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരനാകുന്നതിനേക്കാൾ ഒരു കർഷകനാകാനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്' എന്നായിരുന്നു പിൽക്കാലത്ത് ദാരിദ്ര്യത്തോട് പടവെട്ടി മരിച്ച ഇലുങ്കയുടെ വാക്കുകൾ. ഫുട്ബോൾ ചരിത്രം അവരെ പരിഹസിച്ചപ്പോഴും, ഭരണകൂടം അവരെ ചതിച്ചപ്പോഴും, ആ കളിക്കാർക്കൊന്നും അവരുടെ യഥാർഥ കഥ ലോകത്തോട് ഉറക്കെ വിളിച്ചുപറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, സയർ എന്ന പേരുമാറ്റി ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോ എന്ന പേരിൽ, പുതിയൊരു തലമുറ ലോകകപ്പ് വേദിയിൽ പോർച്ചുഗലിനെ നേരിടാൻ ഇറങ്ങുമ്പോൾ അതൊരു കാവ്യനീതിയാണ്. അന്ന് അജ്ഞരെന്നും കോമാളികളെന്നും വിളിച്ച് പരിഹസിച്ച യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളിന്റെ നെറുകയിലേക്ക്, തങ്ങളുടെ തഴമ്പിച്ച കാലടികൾ കൊണ്ട് അവർ നടന്നുകയറുകയാണ്. ബ്രൂണോ ഫെർണാണ്ടസിനും ബെർണാഡോ സിൽവയ്ക്കും മുന്നിൽ അവർ തന്ത്രങ്ങൾ മെനയുമ്പോൾ, ഗാലറികളിലെവിടെയോ 1974ൽ ചതിക്കപ്പെട്ട ആ പഴയ സയർ കളിക്കാരുടെ ആത്മാക്കൾ അവർക്ക് കാവൽ നിൽപ്പുണ്ടാകും.

ചരിത്രം എപ്പോഴും വിജയികളുടേത് മാത്രമായിരുന്നില്ല എന്ന് തെളിയിക്കാൻ, കണ്ണീരിന്റെയും സഹനത്തിന്റെയും ഉപ്പുകലർന്ന വിയർപ്പുമായി അവർ പോർച്ചുഗലിനെ നേരിടും. കാരണം ഈ മത്സരം അവർക്ക് കേവലമൊരു പന്ത് കളി മാത്രമല്ല; സ്വന്തം മണ്ണിൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടുപോയ ഒരു മുൻതലമുറയുടെ അഭിമാനം തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള ഒരു ജനതയുടെ പോരാട്ടമാണ്. കരിഞ്ഞ മൈതാനങ്ങളിൽ നിന്ന് പുതിയ ഇതിഹാസങ്ങൾ ജനിക്കുകയാണ്!