മാറുന്ന ലോകക്രമവും തകരുന്ന അമേരിക്കയും

സമീപകാല ലോകരാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചലനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ അനിവാര്യമായ ഒരു ലോകക്രമ മാറ്റത്തിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനകൾ ദൃശ്യമാണ്. ശീതയുദ്ധാനന്തരം നിലനിന്നിരുന്ന അമേരിക്കയുടെ ഏകധ്രുവ (Unipolar) ആധിപത്യം 2010കളുടെ മധ്യത്തോടെ ചൈനയുടെയും റഷ്യയുടെയും വളർച്ചയോടെ വെല്ലുവിളിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയിരുന്നു.

1991ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം അമേരിക്കൻ കോളമിസ്റ്റായ ചാൾസ് ക്രൗത്താമർ 'Unipolar Moment' എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച അമേരിക്കൻ മേധാവിത്വം ഇന്ന് അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ തകർച്ചയെ അഭിമുഖീകരിക്കുകയാണ്. ഇസ്രായേലിന്റെ ഗസ്സ വംശഹത്യയിൽ അമേരിക്ക നൽകുന്ന അന്ധമായ പിന്തുണയും, വെനസ്വേല പോലുള്ള ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ അട്ടിമറി ശ്രമങ്ങളും അധികാരം നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു രാജാവിന്റെ അവസാനവട്ട പ്രതിരോധ തന്ത്രങ്ങളായി വേണം കാണാൻ. ഈ മാറ്റം കേവലം രാഷ്ട്രീയരംഗത്ത് മാത്രമല്ല, മറിച്ച് സാമ്പത്തിക-സാങ്കേതിക-നയതന്ത്ര മേഖലകളിലും ആഴത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ട്.

2014ൽ യുക്രൈനിൽ നിന്ന് ക്രിമിയൻ ഉപദ്വീപ് പിടിച്ചെടുത്തതോടെയാണ് റഷ്യ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുന്നത്. ഒറ്റപ്പെട്ടതും കേന്ദ്രീകൃതവുമായ ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ആഗോള 'സാമ്പത്തിക അത്ഭുതം' എന്ന നിലയിലേക്കുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ആധുനിക ലോകക്രമത്തിൽ ഒരു വലിയ ശക്തിയായി ചൈന ഉയർന്നുവന്നത്. യുറേഷ്യൻ ഭൂഖണ്ഡം മുതൽ ആഫ്രിക്കയുടെ വടക്കും പടിഞ്ഞാറും വരെയുള്ള വിശാലമായ രാജ്യങ്ങൾ ഇന്ന് അമേരിക്കൻ സ്വാധീനവലയത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന് ചൈന-റഷ്യ അച്ചുതണ്ടിലേക്ക് അടുക്കുകയാണ്.

കേംബ്രിഡ്ജിലെ ബെന്നെറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ പബ്ലിക് പോളിസിയുടെ 'A World Divided: Russia, China and the West' എന്ന പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നത്, വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ 70 ശതമാനം ജനങ്ങളും ചൈനയോടും 66 ശതമാനം പേർ റഷ്യയോടും പോസിറ്റീവ് നിലപാട് പുലർത്തുന്നു എന്നാണ്. യുക്രൈൻ യുദ്ധം ഈ വിഭജനത്തെ കൂടുതൽ തീവ്രമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്ക നയിക്കുന്ന പാശ്ചാത്യ സഖ്യവും, റഷ്യ-ചൈന കേന്ദ്രീകരിച്ച കിഴക്കൻ ബ്ലോക്കും എന്ന നിലയ്ക്ക് ലോകം ഇന്ന് രണ്ട് ക്യാമ്പുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അമേരിക്കയുടെ ആധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറയിളക്കുന്ന പത്ത് പ്രധാന വെല്ലുവിളികളാണുള്ളത്. അതിൽ പ്രധാനം മറ്റുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരത്തെ ലംഘിച്ച് അവരുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാനുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രവണതയാണ്. ഇത് ആഗോളതലത്തിൽ അമേരിക്കയുടെ വിശ്വാസ്യത തകർത്തു. സാങ്കേതികമായി നോക്കിയാൽ, 'തന്മാത്രകളെ' (Molecules/Natural Resources) ആശ്രയിക്കുന്ന പഴയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് 'ഇലക്ട്രോണുകളെ' (Electronics/AI) ആശ്രയിക്കുന്ന പുതിയ യുഗത്തിലേക്കുള്ള മാറ്റത്തിൽ ചൈന ബഹുദൂരം മുന്നിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞു.

21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാമ്പത്തിക ക്രമത്തെ നിർവചിക്കുന്ന സെമി കണ്ടക്ടർ ചിപ്പുകൾക്കും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിനും വേണ്ടിയുള്ള മത്സരത്തിൽ ചൈന കൈവരിക്കുന്ന മുന്നേറ്റം അമേരിക്കയെ ആശങ്കയിലാക്കുന്നു. ട്രംപ് ഭരണകൂടം മുന്നോട്ട് വെക്കുന്ന 'അമേരിക്ക ഫസ്റ്റ്' നയം ലോക പൊലീസ് ചമയുന്നതിന് പകരം അമേരിക്കയുടെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇത് മുൻപ് അമേരിക്ക നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന പശ്ചിമേഷ്യൻ, ആഫ്രിക്കൻ മേഖലകളിൽ റഷ്യയ്ക്കും ചൈനയ്ക്കും കൂടുതൽ ഇടം നൽകുന്നതിന് തുല്യമാണ്. ഗ്രീൻലാൻഡ് വിഷയത്തിലും നാറ്റോ സഖ്യത്തിലെ ഭിന്നതകളിലും പ്രകടമായത് പോലെ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് പോലും അമേരിക്കയുടെ കരുത്തിൽ വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

അമേരിക്കൻ മേധാവിത്വത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമായിരുന്ന 'ഡോളർ' ഇന്ന് വെല്ലുവിളി നേരിടുകയാണ്. സൗദി അറേബ്യ, ഇറാൻ, യുഎഇ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ ബ്രിക്സ് (BRICS+) സഖ്യത്തിൽ ചേർന്നതും വ്യാപാരത്തിനായി പ്രാദേശിക കറൻസികൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതും 'പെട്രോഡോളർ' യുഗത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിക്കുന്നു. അമേരിക്കൻ ഉപരോധങ്ങളെ മറികടക്കാൻ റഷ്യയും ചൈനയും ചേർന്ന് വികസിപ്പിച്ച ബദൽ സാമ്പത്തിക വിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ ആഗോള സാമ്പത്തിക ക്രമത്തെ അടിമുടി മാറ്റുകയാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ചൈനയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇറാനും സൗദിയും കൈകോർത്തത് അമേരിക്കയുടെ നയതന്ത്ര പരാജയത്തിന്റെ വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. ഗസ്സ വിഷയത്തിൽ ഇസ്രായേലിന് നൽകുന്ന പിന്തുണ വഴി അന്താരാഷ്ട്ര നീതിപീഠങ്ങളിൽ പോലും അമേരിക്ക ഒറ്റപ്പെടുന്ന കാഴ്ചയാണ് നാം കാണുന്നത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, 1991ൽ സോവിയറ്റ് പതനത്തോടെ ലോകം സ്വീകരിച്ച അമേരിക്കൻ ലിബറൽ നയങ്ങൾ ഇന്ന് തകരുകയാണ്. പഴയ ലോകക്രമം അസ്തമിക്കുകയും പകരം റഷ്യയുടെയും ചൈനയുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പുതിയ ബഹുധ്രുവ (Multipolar) ലോകക്രമം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് കേവലം ഒരു സൈനിക മാറ്റമല്ല, മറിച്ച് ഡോളർ ഇതര സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലും, പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിലും, ഓരോ രാജ്യത്തിന്റെയും പരമാധികാരത്തെ മാനിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തിലും അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കമാണ്. മുതലാളിത്ത ലിബറൽ നയങ്ങൾക്ക് പകരമായി സോഷ്യലിസ്റ്റ്-കമ്യുണിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പുതിയ രൂപത്തിൽ തിരിച്ചുവരുന്ന കാഴ്ചയാണ് ഇന്ന് ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്.