യുദ്ധം നൂറാം ദിവസത്തിലേക്ക്; ഇറാൻ എന്തുനേടി, അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും എന്തുനേടി?

യുദ്ധങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും ഒരേ മുഖമാണ്; ചോരയുടെയും കണ്ണീരിന്റെയും അടയാളങ്ങൾ മാത്രം ബാക്കിയാക്കുന്ന വിനാശത്തിന്റെ മുഖം. പ്രതീക്ഷകളുടെയും സമാധാനത്തിന്റെയും മേൽ തീമഴ പെയ്തിറങ്ങിയ ഇറാന് മേലുള്ള അമേരിക്ക-ഇസ്രായേൽ സംയുക്ത ശക്തികളുടെ യുദ്ധം ഇപ്പോൾ നൂറാം ദിവസത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്. വളരെ വേഗം അവസാനിക്കുമെന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്ന ഈ യുദ്ധം, ഒരു നൂറു ദിനങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോൾ, ഗൾഫ് മേഖലയെയും ലോകത്തെയാകെയും സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു സാമ്പത്തിക-മാനുഷിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്കാണ് തള്ളിവിട്ടിരിക്കുന്നത്. വെടിനിർത്തൽ ശ്രമങ്ങൾ പലതും വഴിമുട്ടിനിൽക്കുകയും, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഇറാൻ തൊടുത്തുവിട്ട മിസൈലുകൾ അമേരിക്കൻ സൈന്യം തകർക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ അരങ്ങേറുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ നൂറു നാളുകളുടെ നഷ്ടക്കണക്കുകൾക്കിടയിൽ യഥാർഥത്തിൽ ആർക്കാണ് നേട്ടമുണ്ടായത്? ഇറാനോ അതോ അമേരിക്കയ്ക്കും ഇസ്രായേലിനുമോ?

അതിജീവനത്തിന്റെ ഇറാൻ മോഡൽ

അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും സംയുക്തമായി ഫെബ്രുവരി 28ന് ആക്രമണം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, ഇറാന്റെ ഭരണകൂടം അതിവേഗം തകർന്നുവീഴുമെന്നായിരുന്നു പലരുടെയും പ്രവചനങ്ങൾ. എന്നാൽ കാലത്തിന്റെ കണക്കുപുസ്തകത്തിൽ കാര്യങ്ങൾ മറിച്ചാണ് സംഭവിച്ചത്. നൂറു ദിവസങ്ങൾക്കിപ്പുറം നോക്കുമ്പോൾ യുദ്ധത്തിലെ പ്രധാന 'വിജയി'കളിൽ ഒന്നായി ഇറാന്റെ ഭരണകൂടം തന്നെ മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് നാം കാണുന്നത്. വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾക്കും നാവിക കേന്ദ്രങ്ങൾക്കും വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടും ഭരണകൂടം സുരക്ഷിതമായി തന്നെ തുടരുന്നു. അമേരിക്ക ഏപ്രിൽ 13 മുതൽ ഇറാന്റെ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടും ഇറാൻ അത് അതിജീവിച്ചു.

ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നേട്ടം എന്നത്, ലോകത്തെ എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്ന് കടന്നുപോകുന്ന ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇറാനിയൻ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡുകൾ അവരുടെ കൈപ്പിടിയിലൊതുക്കിയതാണ്. യുദ്ധത്തിന് മുൻപ് ദിവസേന ശരാശരി 100 കപ്പലുകൾ സുഗമമായി കടന്നുപോയിരുന്ന ഈ സമുദ്രപാതയിൽ ഇപ്പോൾ പ്രതിദിനം വെറും ഏഴ് കപ്പലുകൾ മാത്രമാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ഈയൊരു തന്ത്രപരമായ ഉപരോധം വഴി ഇസ്രായേലിനും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾക്കും അമേരിക്കയ്ക്കും വലിയ സാമ്പത്തിക പ്രഹരം ഏൽപ്പിക്കാൻ ഇറാന് സാധിച്ചു. കൂടാതെ, അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ ഏജൻസിക്ക് തങ്ങളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളിലെ പരിശോധനകൾക്കുള്ള അനുമതി പരിമിതപ്പെടുത്തിയതിലൂടെ, ആണവ പദ്ധതികൾക്ക് മേലുള്ള ബാഹ്യ ഇടപെടലുകൾ കുറയ്ക്കാനും ഇറാന് കഴിഞ്ഞു. യുഎസ് സഖ്യകക്ഷികളായ ബഹ്‌റൈൻ, കുവൈത്ത് തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നേരെ മിസൈലുകൾ അയച്ചുകൊണ്ടും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഡ്രോണുകൾ വിന്യസിച്ചുകൊണ്ടും മേഖലയിൽ തങ്ങളുടെ ഭീഷണി നിലനിർത്താൻ അവർക്ക് ഇപ്പോഴും കഴിയുന്നുണ്ട്.

അമേരിക്കയുടെ കണക്കുകൂട്ടലുകളും യാഥാർഥ്യങ്ങളും

സാമ്പത്തികമായും നയതന്ത്രപരമായും അമേരിക്കയ്ക്ക് സമ്മിശ്ര ഫലങ്ങളാണ് ഈ യുദ്ധം നൽകിയത്. ആഗോള ഓഹരി വിപണികളിൽ വൻ തകർച്ചയുണ്ടായെങ്കിലും, അമേരിക്കൻ വിപണിയായ വാൾസ്ട്രീറ്റ് കാര്യമായ കോട്ടങ്ങളില്ലാതെ മുന്നേറുന്നതാണ് നാം കണ്ടത്. നിർമിത ബുദ്ധിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സെമികണ്ടക്ടർ കമ്പനികളുടെ കുതിച്ചുചാട്ടമാണ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റ് സൂചികയായ എസ് ആൻഡ് പി 500 (S&P 500)-നെ റെക്കോർഡ് ഉയരങ്ങളിൽ എത്തിച്ചത്. സ്വന്തമായി ക്രൂഡ് ഓയിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള അമേരിക്ക, തങ്ങളുടെ എണ്ണ കയറ്റുമതി വർധിപ്പിച്ചതിലൂടെ ആഗോളക്ഷാമത്തിന്റെ ആഘാതം തടയുന്നതിലും ഒരു പരിധിവരെ വിജയിച്ചു.

എങ്കിലും, അമേരിക്കയുടെ ആഗോള നയതന്ത്ര പ്രതിച്ഛായയ്ക്കും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ചില മേഖലകൾക്കും വലിയ മങ്ങലേറ്റു. സെൻട്രോം (CENTCOM) സൈന്യം ഹോർമുസിലെ ഇറാനിയൻ ഡ്രോണുകളെ വെടിവെച്ചിടുന്നതടക്കമുള്ള സൈനിക ഇടപെടലുകൾ തുടരേണ്ടിവരുന്നു. അമേരിക്കൻ സർക്കാർ ബോണ്ടുകളുടെ യീൽഡ് സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിന് മുൻപുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്കിലെത്തുകയും, ഊർജവില കൂടിയതിലൂടെ പണപ്പെരുപ്പം 3.8 ശതമാനമായി ഏപ്രിലിൽ ഉയരുകയും ചെയ്തു. ഇറാന് മുകളിൽ അവർ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച ഉപരോധങ്ങൾക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ഭരണമാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല എന്നത് അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രത്തിന്റെ പരാജയമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അമേരിക്ക മരവിപ്പിച്ച 24 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ഇറാനിയൻ ആസ്തികൾ, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ പുനർനിർമാണത്തിനായി വഴിതിരിച്ചുവിടാൻ അവർ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, ഈ സാമ്പത്തിക ആസ്തികൾ വിട്ടുനൽകാതെ സമാധാനക്കരാർ സാധ്യമല്ലെന്ന കടുത്ത നിലപാടിലാണ് ഇറാൻ.

ഇസ്രായേൽ നേടിയതും നഷ്ടപ്പെടുത്തിയതും

യുദ്ധം ലെബനാനിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ച ഇസ്രായേലിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം, ഇറാന്റെ പിന്തുണയുള്ള ഹിസ്ബുല്ലയെ നാമാവശേഷമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ചുരുങ്ങിയ കാലയളവിൽ ഹിസ്ബുല്ലയുടെ 3,000ത്തോളം പോരാളികളെ വധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു എന്നത് ഇസ്രായേലിന്റെ വലിയ സൈനിക നേട്ടമായി അവർ കണക്കാക്കുന്നു. തെക്കൻ ലെബനാനിലെ ലിറ്റാനി നദിക്കും വടക്ക് സഹ്‌റാനി നദിക്കും അപ്പുറം വരെ തങ്ങളുടെ സൈനിക സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിക്കാനും, ലെബനാന്റെ ആകെ ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ ഇരുപത് ശതമാനത്തോളം തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കാനും ഇസ്രായേലിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

എന്നിരുന്നാലും, ആത്യന്തികമായ സമാധാനം ഇസ്രായേലിന് ഇപ്പോഴും ലഭ്യമല്ല. 2023 ഒക്ടോബർ 7ന് ശേഷമുള്ള കണക്കുകൾ നോക്കിയാൽ 8,000 ഹിസ്ബുല്ല പോരാളികളെ അവർ വധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നിട്ടും, സമ്പൂർണമായ ഒരു കീഴടങ്ങലിന് ഹിസ്ബുല്ല തയ്യാറായിട്ടില്ല. ലെബനാനിൽ നിന്നുള്ള നിരന്തരമായ ഡ്രോൺ, റോക്കറ്റ് ആക്രമണങ്ങൾ ഇസ്രായേലിന് ദിനംപ്രതി ഭീഷണിയുയർത്തുന്നുണ്ട്. ലെബനാൻ സംഘർഷത്തെ ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചു കാണാനാണ് ഇസ്രായേൽ ശ്രമിക്കുന്നതെങ്കിലും അതിൽ അവർ പൂർണമായി വിജയിച്ചിട്ടില്ല.

ആഗോള തലത്തിലെ പുതിയ മാറ്റങ്ങളും ദുരന്തങ്ങളും

ഈ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുക്കാത്ത ചില രാജ്യങ്ങൾ ഈ പ്രതിസന്ധിയെ തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായി ഉപയോഗിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ ശ്രദ്ധയും വിഭവങ്ങളും പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്ക് മാറിയത് ചൈനയ്ക്ക് ആഗോള നയതന്ത്രത്തിൽ കൂടുതൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കി. ഇറാനിൽ നിന്നും 90 ശതമാനം എണ്ണയും വാങ്ങുന്ന ചൈന, ഒരു മധ്യസ്ഥന്റെ റോളിൽ സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഈ സാഹചര്യത്തെ വിദഗ്ദ്ധമായി ഉപയോഗിച്ചു. അതുപോലെ, റഷ്യൻ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന യുക്രൈൻ, ഇറാന്റെ ഷഹീദ് ഡ്രോണുകളെ നേരിടുന്നതിലുള്ള തങ്ങളുടെ സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യം അമേരിക്കയ്ക്കും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾക്കും നൽകിക്കൊണ്ട് തങ്ങളുടെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. മറുവശത്ത് ആഗോളതലത്തിൽ ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില ബാരലിന് 96 ഡോളറിന് മുകളിലേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു. ലോകത്തെ 146 രാജ്യങ്ങളിൽ പെട്രോൾ വില വർധിച്ചപ്പോൾ, ഏഷ്യൻ, ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ഏറ്റവും രൂക്ഷമായി അനുഭവപ്പെട്ടത്.

അതേസമയം, യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വില നൽകേണ്ടി വന്നത് ലെബനാനാണ്. 3,500ൽ അധികം മനുഷ്യർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 12 ലക്ഷത്തിലധികം പേർ ഭവനരഹിതരാകുകയും ചെയ്തു. ലെബനാൻ സൈനികരും ഓഫീസർമാരും ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നുണ്ട്. അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടതിലൂടെ മൂന്ന് ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടമാണ് ആ കൊച്ചു രാജ്യത്തിനുണ്ടായത്.

യുദ്ധം ബാക്കിയാക്കുന്നത്

നൂറു ദിനങ്ങൾ പിന്നിടുമ്പോഴും സമാധാനത്തിനായുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പൂർണരൂപത്തിൽ എത്തിയിട്ടില്ല. പാകിസ്താൻ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി മുഹ്‌സിൻ നഖ്‌വി ഉന്നതതല സന്ദേശങ്ങളുമായി തെഹ്റാനിൽ എത്തുമ്പോഴും, ഒരു യഥാർഥ സമാധാനക്കരാറിന് ഇനിയും കടമ്പകളേറെയുണ്ട്. ഇറാൻ തങ്ങളുടെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സുരക്ഷയും ആണവ അഭിലാഷങ്ങളും വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാതെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുമ്പോൾ, അമേരിക്ക സാങ്കേതിക വിദ്യയിലൂന്നിയുള്ള തങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക മേൽക്കൈ നിലനിർത്തുന്നു. ഇസ്രായേൽ തങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾക്ക് പുറത്ത് നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കുമ്പോഴും സമാധാനമില്ലാതെ ഉഴലുകയാണ്. ഒടുവിൽ, തകർന്നടിഞ്ഞ വീടുകൾക്കും ചിതറിത്തെറിച്ച ജീവിതങ്ങൾക്കും നടുവിൽ നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ, വിജയികളും പരാജിതരുമില്ലാത്ത, മാനവികതയുടെ തന്നെ പരാജയമായാണ് ഈ യുദ്ധവും ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടാൻ പോകുന്നത്.