തെഹ്റാൻ: ഇസ്രായേലും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ഇരുപതാം ദിവസത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, സംഘർഷം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുകയാണ്. ഇറാനിലെ മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വധവും, മേഖലയിലെ പ്രധാന ഊർജ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങളുമാണ് യുദ്ധത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നത്. ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന്റെ 20-ാം ദിവസം സംഭവിക്കുന്നതെന്ത്?
ഊർജ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണം
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാതക പാടമായ ഇറാന്റെ 'സൗത്ത് പാർസിൽ' (South Pars) ഇസ്രായേൽ ആക്രമണം നടത്തി. ഇതിന് മറുപടിയായി ഇറാൻ ഖത്തർ, സൗദി അറേബ്യ, യുഎഇ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ എണ്ണ, പ്രകൃതിവാതക കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. ഖത്തറിലെ റാസ് ലഫാൻ വ്യവസായ നഗരത്തിൽ (Ras Laffan) ഇറാൻ നടത്തിയ ആക്രമണത്തിൽ വലിയ തീപിടിത്തവും നാശനഷ്ടങ്ങളുമുണ്ടായി. എന്നാൽ സൗദിയിലേക്കും യുഎഇയിലേക്കുമുള്ള മിസൈലുകൾ ഈ രാജ്യങ്ങൾ തടഞ്ഞു.
മുതിർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വധവും ഇറാന്റെ മുന്നറിയിപ്പും
ഇന്റലിജൻസ് മന്ത്രി ഇസ്മായിൽ ഖാത്തിബ്, സുരക്ഷാ മേധാവി അലി ലാരിജാനി, ബാസിജ് സേനാ മേധാവി ഗുലാംറെസ സുലൈമാനി എന്നീ മൂന്ന് മുതിർന്ന ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ഇസ്രായേൽ അടുത്തിടെ വധിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് ഇസ്രായേൽ വലിയ വില നൽകേണ്ടിവരുമെന്ന് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് മുജ്തബ ഖാംനഈ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഇതിനിടെ, യുദ്ധം തുടങ്ങിയ ശേഷം ആദ്യമായി ഇസ്രായേൽ വടക്കൻ ഇറാനിലേക്കും തങ്ങളുടെ ആക്രമണം വ്യാപിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതികരണം
തുടർച്ചയായ ആക്രമണങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാനിയൻ നയതന്ത്രജ്ഞരോടും ജീവനക്കാരോടും 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ രാജ്യം വിടാൻ ഖത്തർ ഉത്തരവിട്ടു. ഇറാനുമായുണ്ടായിരുന്ന ചെറിയ വിശ്വാസം പോലും പൂർണമായും തകർന്നതായി സൗദി അറേബ്യ വ്യക്തമാക്കി. ആക്രമണങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ചില്ലെങ്കിൽ ശക്തമായ സൈനിക മറുപടി നൽകുമെന്ന് സൗദി വിദേശകാര്യ മന്ത്രി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. കുവൈത്തിലാകട്ടെ, ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള ഹിസ്ബുല്ലയുമായി ബന്ധമുള്ള സംഘത്തെ അധികൃതർ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.
അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്
സൗത്ത് പാർസിൽ ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ ആക്രമണത്തിൽ അമേരിക്കക്കോ ഖത്തറിനോ പങ്കില്ലെന്ന് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. ഖത്തറിന് നേരെ ഇനിയും ആക്രമണമുണ്ടായാൽ ഇറാന്റെ സൗത്ത് പാർസ് വാതക പാടം പൂർണമായും തകർക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. അതിനിടെ, അമേരിക്കൻ നാഷണൽ ഇന്റലിജൻസ് ഡയറക്ടർ തുളസി ഗബ്ബാർഡ്, ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ സെനറ്റിൽ മറച്ചുവെച്ചു എന്ന ആരോപണവും നേരിടുന്നുണ്ട്.
ലെബനനിലെയും ഇറാഖിലെയും സ്ഥിതി
ലെബനൻ അതിർത്തിയിൽ ഇസ്രായേലും ഹിസ്ബുല്ലയും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം രൂക്ഷമായി തുടരുകയാണ്. ഇസ്രായേൽ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് മൂന്ന് ആഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ ലെബനനിൽ പത്ത് ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾക്കാണ് കിടപ്പാടം നഷ്ടപ്പെട്ടത്. ഇറാഖിലും ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള സായുധ സംഘങ്ങൾക്ക് (PMF) നേരെ ആക്രമണമുണ്ടായി.
സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
ഖത്തറിലെയും ഇറാനിലെയും ഊർജ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണം ആഗോള ഊർജ വിപണിയെയും ഏഷ്യൻ ഓഹരി വിപണിയെയും സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണ വില വർധിക്കാനും അതുവഴി പണപ്പെരുപ്പം ഉയരാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് യുഎസ് ഫെഡറൽ റിസർവ് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഒഴിവാക്കി യുഎഇയിൽ നിന്ന് എണ്ണ എത്തിക്കാൻ ദക്ഷിണ കൊറിയ ബദൽ മാർഗങ്ങൾ തേടിയിട്ടുണ്ട്.
ഇസ്രായേലും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഇപ്പോൾ അയൽരാജ്യങ്ങളെക്കൂടി യുദ്ധത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്ന സാഹചര്യമാണുള്ളത്. ഇത് മേഖലയിലാകെ വലിയ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ സൃഷ്ടിക്കുകയാണ്. പൂർണമായൊരു ഭരണമാറ്റം ഇറാനിൽ സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ഇസ്രായേലിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് മുൻ ഇസ്രായേലി നയതന്ത്രജ്ഞർ വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ അത് ഇപ്പോഴും അസാധ്യമായി തുടരുകയാണ്.