ഇറാന്‍ യുദ്ധം: അമേരിക്കയുടെ മറ്റൊരു തന്ത്രപരമായ പരാജയം

2026 ഫെബ്രുവരി 28ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും സംയുക്തമായി ഇറാനുമേല്‍ ആരംഭിച്ച അതിശക്തമായ സൈനികാക്രമണങ്ങള്‍ (ഓപ്പറേഷന്‍ എപിക് ഫ്യൂറി - Operation Epic Fury), ആഗോള ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിലും സാമ്പത്തിക വ്യവസ്ഥയിലും സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ആണവ, സൈനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ പൂര്‍ണമായും തകര്‍ക്കുക, ഭരണമാറ്റം സാധ്യമാക്കുക എന്നീ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളോടെ ആരംഭിച്ച ഈ യുദ്ധം, അമേരിക്കന്‍ ഭരണകൂടത്തിന്മേല്‍ ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയിലെ ഇസ്രായേല്‍ അനുകൂല ലോബിയും ചെലുത്തിയ അതിശക്തമായ സമ്മര്‍ദ്ദത്തിന്റെ അനന്തരഫലമായിരുന്നു. ഇറാനിയന്‍ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുല്ല അലി ഖാംനഈയുടെയും മറ്റ് ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും കൊലപാതകത്തില്‍ ഈ സൈനിക നീക്കം കലാശിച്ചുവെങ്കിലും, തങ്ങളുടെ പ്രാരംഭ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നേടിയെടുക്കുന്നതില്‍ സഖ്യസേന നേരിട്ട വെല്ലുവിളികള്‍ വലുതായിരുന്നു.

തുടര്‍ന്ന്, യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് അമേരിക്കന്‍-ഇസ്രായേല്‍ സഖ്യത്തിന് തങ്ങളുടെ യുദ്ധലക്ഷ്യങ്ങള്‍ പലതവണ മാറ്റിയെഴുതേണ്ടി വന്നു. പൂര്‍ണ്ണമായ ഭരണമാറ്റം എന്നതില്‍ നിന്നും പിന്മാറി പരിമിതമായ സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്കും, പിന്നീട് സ്വയം പ്രതിരോധമെന്ന വാദത്തിലേക്കും ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ ചുരുങ്ങി. ഈ നിരന്തരമായ നയവ്യതിയാനങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം ഇപ്പോള്‍ നിലവില്‍വന്ന വെടിനിര്‍ത്തല്‍ കരാര്‍ അമേരിക്കന്‍ സഖ്യത്തിന്റെ തന്ത്രപരമായ ദൗര്‍ബല്യങ്ങളെയാണ് തുറന്നുകാട്ടുന്നത്.

സാങ്കേതികമായി ഈ സഖ്യം വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങള്‍ ഇറാനില്‍ വിതച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, കേവലമൊരു പ്രാദേശിക സായുധ സംഘര്‍ഷം എന്നതിലുപരിയായി അമേരിക്കയുടെ ആഗോള മേല്‍ക്കൈയെയും സൈനിക തന്ത്രങ്ങളെയും ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു സാഹചര്യമായി ഇത് രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങളില്‍ ഉറച്ചുനില്‍ക്കാനാവാതെ പലതവണ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ മാറ്റിയതും, ഒടുവില്‍ ഒരു വെടിനിര്‍ത്തലിലേക്ക് ഒതുങ്ങേണ്ടി വന്നതും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോള്‍, തന്ത്രപരമായ വിശകലനങ്ങളില്‍ ഈ യുദ്ധം അമേരിക്കയുടെ വിദേശനയ ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വലിയ പരാജയമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

യുദ്ധലക്ഷ്യങ്ങളില്‍ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ വൈരുധ്യം, പരമ്പരാഗത യുദ്ധമുറകളില്‍ നിന്ന് മാറി ഇറാന്‍ സ്വീകരിച്ച 'തിരശ്ചീനമായ യുദ്ധവിപുലീകരണ' (Horizontal Escalation) തന്ത്രം, ഇതിലൂടെ ആഗോള ഊര്‍ജ വിപണിയിലുണ്ടായ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തകര്‍ച്ച എന്നിവ അമേരിക്കയെ പശ്ചിമേഷ്യയിലെ മറ്റൊരു ഇറാഖ്-അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്‍ മാതൃകയിലുള്ള ചതുപ്പുനിലത്തിലേക്ക് (Quagmire) തള്ളിവിട്ടിരിക്കുകയാണ്. ദിവസങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ യുദ്ധം അവസാനിക്കുമെന്ന അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളെ അപ്രസക്തമാക്കിക്കൊണ്ട്, പെന്റഗണ്‍ യുദ്ധച്ചെലവുകള്‍ക്കായി 200 ബില്യണ്‍ ഡോളര്‍ അധികമായി ആവശ്യപ്പെടുന്ന സാഹചര്യം വരെ യുദ്ധം കൊണ്ടുചെന്നെത്തിച്ചു.

2023 ഒക്ടോബര്‍ മുതല്‍ പശ്ചിമേഷ്യയില്‍ നിലനിന്നിരുന്ന നിരന്തരമായ സംഘര്‍ഷങ്ങളുടെയും 2025 ജൂണിലെ പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തെ യുദ്ധത്തിന്റെയും നേരിട്ടുള്ള തുടര്‍ച്ചയായാണ് 2026 ഫെബ്രുവരിയിലെ സൈനികാക്രമണങ്ങളെ മനസിലാക്കേണ്ടത്. 2026 ജനുവരിയില്‍ ഇറാനില്‍ നടന്ന ആഭ്യന്തര പ്രതിഷേധങ്ങളെ ഭരണകൂടം അടിച്ചമര്‍ത്തിയതും, ഇതില്‍ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ കൊല്ലപ്പെട്ടതും ഇറാന്റെ ആണവപദ്ധതികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോര്‍ജ ഏജന്‍സി (IAEA) പുറത്തുവിട്ട പുതിയ റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുമാണ് യുദ്ധത്തിനുള്ള ന്യായീകരണമായി അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. സമാധാനപരമായ ആണവ ചര്‍ച്ചകള്‍ പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടയിലും, 2025ലെ ആക്രമണങ്ങളില്‍ തകര്‍ക്കപ്പെടാത്ത ഭൂഗര്‍ഭ അറകളില്‍ ഇറാന്‍ ഉയര്‍ന്ന തോതില്‍ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഐഎഇഎ സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. ഇത് വാഷിംഗ്ടണിലെയും തെല്‍ അവീവിലെയും യുദ്ധാനുകൂലികള്‍ക്ക് നയതന്ത്രം പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് വാദിക്കാനുള്ള അവസരം നല്‍കി.

അമേരിക്കന്‍ വിദേശനയത്തില്‍ ഇസ്രായേല്‍ ലോബിയുടെയും ഐപാക്കിന്റെയും (AIPAC) അതിശക്തമായ സ്വാധീനം

2026ലെ ഇറാന്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതിയും സ്വഭാവവും നിര്‍ണയിച്ചതില്‍ അമേരിക്കയിലെ ശക്തമായ ഇസ്രായേല്‍ ലോബിയുടെയും അനുബന്ധ സംഘടനകളുടെയും പങ്ക് നിര്‍ണായകമാണ്. അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപിനെ യാതൊരു പ്രകോപനവുമില്ലാതെ ഈ യുദ്ധത്തിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടതിന് പിന്നില്‍ അമേരിക്കന്‍ ഇസ്രായേല്‍ പബ്ലിക് അഫയേഴ്‌സ് കമ്മിറ്റി (AIPAC), ജ്യൂയിഷ് ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോര്‍ നാഷണല്‍ സെക്യൂരിറ്റി ഓഫ് അമേരിക്ക (JINSA) തുടങ്ങിയ സംഘടനകളുടെ വലിയ തോതിലുള്ള സ്വാധീനമുണ്ട്. യുഎസ് കൗണ്ടര്‍ ടെററിസം വിഭാഗം മേധാവി ജോസഫ് കന്റിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത രാജി ഈ സ്വാധീനത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഇറാനിയന്‍ നേതാവ് അലി ലാരിജാനിയുടെ കൊലപാതകത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയാണ് അദ്ദേഹം രാജിവെച്ചത്. ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നും ഉടനടിയുള്ള ഒരു സുരക്ഷാ ഭീഷണിയും അമേരിക്കക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും, ഇസ്രായേലിന്റെയും അമേരിക്കയിലെ അവരുടെ അതിശക്തമായ ലോബിയുടെയും രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ സമ്മര്‍ദ്ദത്തിന് പൂര്‍ണമായും വഴങ്ങിയാണ് ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഈ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതെന്നും തന്റെ രാജിക്കത്തില്‍ കന്റ് അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി വ്യക്തമാക്കി. വാഷിംഗ്ടണ്‍ ഈ വാദം ഔദ്യോഗികമായി നിഷേധിച്ചുവെങ്കിലും, ഭരണകൂടത്തിനുള്ളിലെ അതൃപ്തികളും നയപരമായ വിള്ളലുകളും ഇതിലൂടെ മറനീക്കി പുറത്തുവന്നു.

യുണൈറ്റഡ് ഡെമോക്രസി പ്രൊജക്റ്റ് (UDP) എന്ന പേരില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഐപാക്കിന്റെ സൂപ്പര്‍ പാക് (Super PAC), 2022ലെ ഇടക്കാല തെരഞ്ഞെടുപ്പ് മുതല്‍ 200 ദശലക്ഷത്തിലധികം ഡോളറാണ് ഇസ്രായേല്‍ അനുകൂല നയങ്ങള്‍ക്കായി അമേരിക്കന്‍ രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ ഒഴുക്കിയത്. ഈ ഭീമമായ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം കോണ്‍ഗ്രസ് അംഗങ്ങളെയും ഭരണകൂടത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതില്‍ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. ജിന്‍സയുടെ (JINSA) പ്രസിഡന്റും സിഇഒയുമായ മൈക്കല്‍ മക്കോവ്‌സ്‌കി, ഇറാനില്‍ ഒരു സമ്പൂര്‍ണ ഭരണമാറ്റം ലക്ഷ്യമിട്ട് അടിയന്തര സൈനിക ഇടപെടല്‍ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് നിരന്തരം വാദിച്ചിരുന്നു. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ദി യൂണിയന്‍ പ്രസംഗത്തില്‍ ട്രംപ് നടത്തിയ യുദ്ധപ്രഖ്യാപനങ്ങളെ ഈ ലോബികള്‍ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയും കൂടുതല്‍ ശക്തമായ സൈനിക നടപടികള്‍ക്കായി സമ്മര്‍ദ്ദം ചെലുത്തുകയും ചെയ്തു.

ഈ യുദ്ധത്തിലേക്ക് അമേരിക്കയെ വലിച്ചിഴക്കുന്നതില്‍ ഇസ്രായേല്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിന്‍ നെതന്യാഹുവിന്റെ വ്യക്തിപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അജണ്ടകളും വലിയ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഴിമതി ആരോപണങ്ങളില്‍ നിന്നും, 2023 ഒക്ടോബര്‍ 7ലെ ഹമാസ് ആക്രമണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുരക്ഷാ വീഴ്ചകളുടെ ദേശീയ അന്വേഷണങ്ങളില്‍ നിന്നും ശ്രദ്ധ തിരിക്കാന്‍ നെതന്യാഹുവിന് നിരന്തരമായ ഒരു സായുധ സംഘര്‍ഷം ആവശ്യമായിരുന്നു. കൂടാതെ, ഗസ്സയിലെ യുദ്ധക്കുറ്റങ്ങളുടെ പേരില്‍ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിമിനല്‍ കോടതി (ICC) പുറപ്പെടുവിച്ച അറസ്റ്റ് വാറന്റില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനും ഒരു വലിയ പ്രാദേശിക യുദ്ധം അദ്ദേഹത്തിന് അനിവാര്യമായി മാറി. 'പുല്ലുവെട്ടല്‍' (Mowing the grass) എന്ന് സൈനിക വിദഗ്ധര്‍ വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന തന്ത്രത്തിലൂടെ ഇറാന്റെ സൈനിക, സിവിലിയന്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ തുടര്‍ച്ചയായി നശിപ്പിച്ച് അവരെ എക്കാലത്തേക്കും ഒരു ദുര്‍ബല രാഷ്ട്രമാക്കി മാറ്റാനാണ് ഇസ്രായേല്‍ ശ്രമിച്ചത്. കഴിഞ്ഞ നാല് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇറാന്റെ ഭരണമാറ്റം തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യമായി കണ്ടിരുന്ന നെതന്യാഹുവിന്, മുന്‍ അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റുമാര്‍ നല്‍കാത്ത പിന്തുണയാണ് ട്രംപ് നല്‍കിയത്.

അമേരിക്കന്‍-ഇസ്രായേല്‍ ലക്ഷ്യങ്ങളിലെ ചരിത്രപരമായ വൈരുധ്യം

യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തില്‍, ഖാംനഈയെ പോലുള്ള നേതാക്കളെ വധിക്കുന്നതില്‍ ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയും ഒരേ ദിശയിലായിരുന്നുവെങ്കിലും, ദിവസങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ അവരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ തമ്മില്‍ വലിയ വൈരുധ്യങ്ങള്‍ ഉടലെടുത്തു. വാഷിംഗ്ടണ്‍ ആഗ്രഹിച്ചത് ആഗോള ഊര്‍ജ വിപണിയെ ബാധിക്കാത്ത രീതിയിലുള്ള പെട്ടെന്നുള്ള ഒരു ഭരണമാറ്റമോ അല്ലെങ്കില്‍ ഇറാന്റെ കീഴടങ്ങലോ ആണ്. ഗള്‍ഫ് മേഖലയിലെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത അമേരിക്കയുടെയും ട്രംപിന്റെയും ആഗോള സാമ്പത്തിക നയങ്ങളുടെ വലിയ ആവശ്യമാണ്. എന്നാല്‍ ഇസ്രായേല്‍ തങ്ങളുടെ ആക്രമണങ്ങള്‍ ഇറാന്റെ ജല, ഊര്‍ജ വിതരണ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന്, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രകൃതിവാതക ശേഖരമായ സൗത്ത് പാര്‍സ് പാടം) വ്യാപിപ്പിച്ചത് അമേരിക്കന്‍ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അങ്ങേയറ്റം പ്രകോപിപ്പിച്ചു. ഇത് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയില്‍ പെട്രോളിയം വില കുത്തനെ ഉയര്‍ത്തുകയും, ജനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന കനത്ത പണപ്പെരുപ്പത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു.

അമേരിക്കയുടെയും ഇറാന്റെയും യുദ്ധ സമീപനങ്ങള്‍

സൈനിക തന്ത്രങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ഇരുപക്ഷവും തികച്ചും വിഭിന്നമായ പാതകളാണ് പിന്തുടര്‍ന്നത്. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും 'ലംബമാനമായ യുദ്ധവിപുലീകരണ' (Vertical Escalation) തന്ത്രമാണ് സ്വീകരിച്ചത്. അതായത്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആധുനികമായ വ്യോമസേനയെയും ബോംബറുകളെയും ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുവിന്റെ സൈനിക, സാമ്പത്തിക ശേഷി ഒരൊറ്റയടിക്ക് പൂര്‍ണമായും തകര്‍ത്ത് അവരെ കീഴടങ്ങാന്‍ നിര്‍ബന്ധിതരാക്കുക. എന്നാല്‍ ഇതിന് ബദലായി ഇറാന്‍ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു 'തിരശ്ചീനമായ യുദ്ധവിപുലീകരണ' (Horizontal Escalation) തന്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. അമേരിക്കയെപ്പോലൊരു വന്‍ശക്തിയോട് പരമ്പരാഗത യുദ്ധത്തില്‍ പിടിച്ചുനില്‍ക്കാന്‍ കഴിയില്ലെന്ന് ബോധ്യമുള്ള ഇറാന്‍, സ്വന്തം അതിര്‍ത്തിക്കുള്ളില്‍ യുദ്ധം ഒതുക്കാതെ പോര്‍ക്കളം പശ്ചിമേഷ്യ മുഴുവനായി വ്യാപിപ്പിച്ചു. അമേരിക്കന്‍ സഖ്യകക്ഷികളായ ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കും, ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ വാണിജ്യ കപ്പല്‍ ഗതാഗതത്തിലേക്കും ഇറാന്‍ ആക്രമണം നീട്ടി. ലെബനനിലെ ഹിസ്ബുല്ല, യമനിലെ ഹൂതികള്‍, ഇറാഖിലെ സായുധ സംഘങ്ങള്‍ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഇറാന്റെ അതിവിശാലമായ 'പ്രതിരോധ അച്ചുതണ്ട്' (Axis of Resistance) ഇസ്രായേലിനും ആഗോള വാണിജ്യ പാതകള്‍ക്കും മേല്‍ അപ്രതീക്ഷിതമായ ആക്രമണങ്ങള്‍ അഴിച്ചുവിട്ടു. ഇത് അമേരിക്കയെയും ഇസ്രായേലിനെയും വലിയ സാമ്പത്തിക, രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി.

തന്ത്രപരമായ പരാജയത്തിന്റെ മറ്റൊരു നിര്‍ണായക കാരണം ലക്ഷ്യങ്ങളിലെ അസമത്വമാണ്. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ലക്ഷ്യമിടുന്നത് ഇറാന്റെ നിലവിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥയുടെ പൂര്‍ണമായ തകര്‍ച്ചയോ അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു പ്രദേശിക ശക്തിയെന്ന നിലയിലുള്ള അവരുടെ സമ്പൂര്‍ണ കീഴടങ്ങലോ ആണ്. ഈ ലക്ഷ്യം നേടണമെങ്കില്‍ അമേരിക്കയ്ക്ക് ഭീമമായ സൈനിക വിന്യാസം ആവശ്യമാണ്. എന്നാല്‍ മറുഭാഗത്ത് ഇറാന്റെ ലക്ഷ്യം വളരെ ലളിതമാണ്: വെറും 'അതിജീവനം'. ഇറാന് അമേരിക്കയെ സൈനികമായി പരാജയപ്പെടുത്തേണ്ട യാതൊരു ആവശ്യവുമില്ല. ഭരണകൂടം തകരാതെ നിലനില്‍ക്കുകയും, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങള്‍ അടിസ്ഥാനപരമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും, അവരുടെ പ്രദേശിക സഖ്യകക്ഷികള്‍ സജീവമായിരിക്കുകയും ചെയ്താല്‍ ആത്യന്തികമായി അത് ഇറാന്റെ വിജയമാണ്. 

വ്യക്തമായ എക്‌സിറ്റ് സ്ട്രാറ്റജിയുടെ അഭാവം

എങ്ങനെ ഈ യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അമേരിക്കന്‍ ഭരണകൂടത്തിന് യാതൊരു ധാരണയുമില്ല എന്നത് സ്ഥിതിഗതികള്‍ കൂടുതല്‍ സങ്കീര്‍ണമാക്കുന്നു. അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് ഈ യുദ്ധം ആദ്യത്തെ രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ അവസാനിച്ചുവെന്നും തങ്ങള്‍ വിജയിച്ചുവെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ച സമയത്തുതന്നെയാണ്, പെന്റഗണ്‍ യുദ്ധം തുടരാനായി കോണ്‍ഗ്രസിനോട് 200 ബില്യണ്‍ ഡോളര്‍ അധികമായി ആവശ്യപ്പെട്ടത്. ഇത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിലയിരുത്തലുകളും സൈനിക യാഥാര്‍ഥ്യവും തമ്മിലുള്ള അന്തരത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് തുറക്കാന്‍ ട്രംപ് ഇറാന് 48 മണിക്കൂര്‍ സമയം നല്‍കുകയും, അല്ലാത്തപക്ഷം ഇറാനിലെ മുഴുവന്‍ വൈദ്യുതി നിലയങ്ങളും തകര്‍ക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. എന്നാല്‍ ഇതിന് ചുട്ടമറുപടിയായി, ഇസ്രായേലിലെയും ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളിലെയും അതിപ്രധാനമായ ജലവിതരണ, ഊര്‍ജ കേന്ദ്രങ്ങള്‍ പൂര്‍ണമായും തകര്‍ക്കുമെന്ന് ഇറാന്‍ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതിന് അത്തരമൊരു നീക്കം നടത്തുന്നതില്‍ നിന്ന് ട്രംപിനെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിലേറ്റ ആഘാതവും വിതരണ ശൃംഖലകളുടെ തകര്‍ച്ചയും

2026ലെ ഇറാന്‍ യുദ്ധം ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയില്‍ വരുത്തിയ ആഘാതം 1970കളിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ എണ്ണ പ്രതിസന്ധിയേക്കാള്‍ വളരെ വലുതും ഭയാനകവുമാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര ഊര്‍ജ ഏജന്‍സിയുടെ (IEA) വിലയിരുത്തല്‍ പ്രകാരം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ 'ആഗോള ഊര്‍ജ-ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ പ്രതിസന്ധിയാണിത്'. യുദ്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം നേരിട്ടത് ഊര്‍ജ വിപണിയും ലോജിസ്റ്റിക്‌സ് ശൃംഖലകളുമാണ്.

ഇറാന്റെ 'എണ്ണ ആയുധം' (Oil Weapon) പ്രയോഗം

അമേരിക്കന്‍ സൈനികാക്രമണത്തെ നേരിടാന്‍ ആഗോള എണ്ണ വിതരണത്തെ ഒരു നിര്‍ണായക ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതില്‍ ഇറാന്‍ പൂര്‍ണമായും വിജയിച്ചു. ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ ഗതാഗതം ഭാഗികമായി നിയന്ത്രിച്ച ഇറാന്‍, തങ്ങളുടെ സഖ്യകക്ഷിയായ ചൈനീസ് കറന്‍സിയായ യുവാന്‍ ഉപയോഗിച്ച് വ്യാപാരം നടത്തുന്ന കപ്പലുകള്‍ക്ക് മാത്രം സുരക്ഷിത പാത ഒരുക്കാമെന്ന തന്ത്രപരമായ നിബന്ധന മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഇത് ആഗോള സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളില്‍ പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനില്‍ക്കുന്ന അമേരിക്കന്‍ ഡോളറിന്റെ മേധാവിത്വത്തെ നേരിട്ട് വെല്ലുവിളിക്കുന്ന നീക്കമായിരുന്നു. കൂടാതെ, ഹോര്‍മുസ് അടച്ചതോടെ ആഫ്രിക്കന്‍ രാജ്യങ്ങളിലേക്കുള്ള ഇന്ധന, വളം വിതരണത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചു, ഇത് ആഫ്രിക്കന്‍ ഭൂഖണ്ഡത്തില്‍ വലിയൊരു ഭക്ഷ്യപ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണമായി.

ഗള്‍ഫ് രാജ്യങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ യുദ്ധം നല്‍കിയ ആഘാതം അവരുടെ നിലനില്‍പ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുന്നതാണ്. വിദേശ നിക്ഷേപകര്‍ക്കും പ്രവാസികള്‍ക്കും സുരക്ഷിതമായ ഒരു ഇടം എന്ന അവരുടെ പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള പ്രതിച്ഛായ ഈ യുദ്ധത്തോടെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയില്‍ നിന്നുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് പ്രഗത്ഭരായ പ്രൊഫഷണലുകളും വ്യാപാരികളും ഗള്‍ഫ് വിട്ട് മടങ്ങിയെത്തിയത് അവിടത്തെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ശൂന്യമാക്കുകയും, അതേസമയം ഇന്ത്യയിലെ ടയര്‍-2 നഗരങ്ങളിലെ റിയല്‍ എസ്റ്റേറ്റ് മേഖലയില്‍ 14 ശതമാനത്തിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത വളര്‍ച്ച ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. ദുബായ് പോലുള്ള ആഗോള വാണിജ്യ നഗരങ്ങള്‍ ഏതാണ്ട് സ്തംഭനാവസ്ഥയിലായി.

അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതികരണങ്ങള്‍: പിളരുന്ന സഖ്യങ്ങളും ബ്രിക്‌സ് രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാടും

ഒരു രാജ്യത്തെ ആക്രമിക്കുമ്പോള്‍ സഖ്യകക്ഷികളെ പരമാവധി കൂടെനിര്‍ത്തുക എന്നത് പരമ്പരാഗത അമേരിക്കന്‍ വിദേശനയത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാല്‍ 2026ലെ ഇറാന്‍ യുദ്ധത്തില്‍ അത്തരമൊരു അന്താരാഷ്ട്ര സഖ്യം രൂപീകരിക്കുന്നതില്‍ വാഷിംഗ്ടണ്‍ പൂര്‍ണമായും പരാജയപ്പെട്ടു. അമേരിക്കയുടെ ഈ നയതന്ത്ര പരാജയം ലോകക്രമം ഒരു ബഹുധ്രുവ വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് മാറുന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണ്. യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യങ്ങള്‍ തങ്ങളുടെ ചരിത്രപരമായ സഖ്യകക്ഷിയായ അമേരിക്കയെ പിന്തുണയ്ക്കാന്‍ ഇത്തവണ തയ്യാറായില്ല. സ്‌പെയിന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി പെഡ്രോ സാഞ്ചസ് ഈ യുദ്ധത്തെ 'നിയമവിരുദ്ധം' എന്ന് പരസ്യമായി വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഓസ്ട്രിയന്‍ ചാന്‍സലര്‍ പറഞ്ഞത്, അമേരിക്കയുടെയും ഇസ്രായേലിന്റെയും യുദ്ധത്തില്‍ പങ്കുചേരാന്‍ തങ്ങള്‍ ആരുടെ മുന്നിലും ബ്ലാക്ക്‌മെയിലിങ്ങിന് വിധേയമാകില്ല എന്നാണ്. ബെല്‍ജിയന്‍ പ്രധാനമന്ത്രി ബാര്‍ട്ട് ഡി വെവര്‍ ഊര്‍ജ പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ചുള്ള തങ്ങളുടെ ആശങ്കകള്‍ പങ്കുവെച്ചു. ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് സംരക്ഷിക്കാന്‍ യൂറോപ്യന്‍ നാവികസേനയെ അയക്കണമെന്ന അമേരിക്കന്‍ അഭ്യര്‍ഥനയെ യൂറോപ്യന്‍ യൂണിയന്‍ വിദേശകാര്യ മേധാവി കാജ കല്ലാസ് പൂര്‍ണമായും തള്ളി. കുതിച്ചുയരുന്ന വാതക വിലയും, സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവും, പുതിയൊരു അഭയാര്‍ത്ഥി പ്രവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയവും നേരിടുന്ന യൂറോപ്യന്‍ യൂണിയന് ഇറാനുമായി നേരിട്ടൊരു യുദ്ധം ചിന്തിക്കാന്‍ പോലും സാധിക്കില്ല.

ഇതിനിടയില്‍, അമേരിക്കന്‍ ഉപരോധങ്ങളെ മറികടന്നുകൊണ്ട് ചൈന ഇറാനുമായി ശക്തമായ വ്യാപാര ബന്ധം തുടരുകയും, ഇറാന്റെ എണ്ണയുടെ 90% വാങ്ങിക്കൊണ്ട് അവര്‍ക്ക് വലിയൊരു സാമ്പത്തിക ജീവവായു നല്‍കുകയും ചെയ്യുന്നു. അമേരിക്കന്‍ ആക്രമണം തുടങ്ങിയതിന് ശേഷവും, ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകള്‍ക്കുള്ള ഖര ഇന്ധനം നിര്‍മിക്കാന്‍ ആവശ്യമായ സോഡിയം പെര്‍ക്ലോറേറ്റ് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ഇരട്ട ഉപയോഗ വസ്തുക്കള്‍ ചൈനീസ് തുറമുഖങ്ങളില്‍ നിന്ന് ഇറാനിലേക്ക് കയറ്റി അയച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്, ഇത് അമേരിക്കന്‍ ഉപരോധ തന്ത്രങ്ങളെ പൂര്‍ണമായും പരാജയപ്പെടുത്തി. 

അമേരിക്കന്‍ ആഭ്യന്തര പ്രതിഷേധങ്ങള്‍

അമേരിക്കയ്ക്കുള്ളില്‍ തന്നെ യുദ്ധത്തിനെതിരെ വമ്പന്‍ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധങ്ങളാണ് അരങ്ങേറുന്നത്. യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കാന്‍ യുഎസ് കോണ്‍ഗ്രസിന്റെ മുന്‍കൂര്‍ അനുമതി വേണമെന്ന ഭരണഘടനാപരമായ വ്യവസ്ഥ പൂര്‍ണമായും ലംഘിച്ചുകൊണ്ടാണ് ട്രംപ് ഇറാനെ ആക്രമിച്ചത് എന്ന് ഡെമോക്രാറ്റിക് പാര്‍ട്ടി അംഗങ്ങള്‍ ആരോപിച്ചു. സെനറ്റര്‍ കോറി ബുക്കര്‍ ഇതിനെതിരെ വാര്‍ പവേഴ്‌സ് റെസല്യൂഷന്‍ കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും, റിപ്പബ്ലിക്കന്‍ പാര്‍ട്ടിയുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തില്‍ അത് പരാജയപ്പെട്ടു. എങ്കിലും, ജോണ്‍ ഫെറ്റര്‍മാനെപ്പോലുള്ള ഐപാക് പിന്തുണയുള്ള ഡെമോക്രാറ്റിക് സെനറ്റര്‍മാര്‍ യുദ്ധത്തെ അനുകൂലിച്ച് വോട്ട് ചെയ്തത് അമേരിക്കന്‍ രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ ഇസ്രായേല്‍ ലോബിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തെ വീണ്ടും വരച്ചുകാണിക്കുന്നു.

2026ലെ ഇറാന്‍ യുദ്ധം അമേരിക്കന്‍ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തന്ത്രപരമായ അബദ്ധങ്ങളിലൊന്നായാണ് ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിദഗ്ധര്‍ ഒരുമനസോടെ വിലയിരുത്തുന്നത്. ഇസ്രായേല്‍ ലോബിയുടെയും (AIPAC, JINSA) ബെഞ്ചമിന്‍ നെതന്യാഹുവിന്റെയും സങ്കുചിതമായ രാഷ്ട്രീയ താല്പര്യങ്ങള്‍ക്ക് വഴങ്ങി, പൂര്‍ണമായും സ്വതന്ത്രമായ ഒരു പരമാധികാര രാജ്യത്തിന് മേല്‍ അമേരിക്ക നടത്തിയ അനാവശ്യവും ആസൂത്രണമില്ലാത്തതുമായ ഈ ആക്രമണം, വാഷിംഗ്ടണിന്റെ ആഗോള സാമ്പത്തിക, സൈനിക, നയതന്ത്ര മേല്‍ക്കോയ്മയെ സാരമായി ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു.

സൈനികമായി ഇറാന്റെ ചില ആണവ-പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളെ തകര്‍ക്കാന്‍ സാധിച്ചുവെങ്കിലും, രാഷ്ട്രീയമായി നോക്കുമ്പോള്‍ അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ പൂര്‍ണമായും പരാജയപ്പെട്ടു. ഇറാന് തങ്ങളുടെ ഭരണകൂടത്തെ നിലനിര്‍ത്താനും പ്രതിരോധ അച്ചുതണ്ടിനെ സജീവമാക്കി നിര്‍ത്താനും കഴിഞ്ഞാല്‍ അത് അന്തിമമായി അവരുടെ വലിയ വിജയമാകും. ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടിയതിലൂടെ ആഗോള ഊര്‍ജ വിപണിയിലുണ്ടായ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്തംഭനാവസ്ഥ അമേരിക്കന്‍ വിപണിയെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അമേരിക്കന്‍ നാവികസേനയെയും മറ്റ് വ്യോമ സംവിധാനങ്ങളെയും ഗള്‍ഫ് മേഖലയില്‍ പൂര്‍ണമായി തളച്ചിടാന്‍ കഴിഞ്ഞതിലൂടെ, ചൈനയ്ക്കും റഷ്യയ്ക്കും ആഗോളതലത്തില്‍ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം കൂടുതല്‍ വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള സുവര്‍ണ്ണാവസരമാണ് ഇറാന്‍ നല്‍കിയത്.

ചുരുക്കത്തില്‍, വ്യക്തമായ യുദ്ധലക്ഷ്യങ്ങളോ അതില്‍നിന്നും പുറത്തുകടക്കാനുള്ള തന്ത്രങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, കേവലം സാങ്കേതിക മേല്‍ക്കൈയുടെ ഹുങ്കില്‍ ആരംഭിച്ച ഈ സായുധ പോരാട്ടം അമേരിക്കയെ സമാനതകളില്ലാത്ത പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. യൂറോപ്യന്‍ സഖ്യകക്ഷികളുടെ പിന്തുണയില്ലായ്മയും, ആഗോളതലത്തില്‍ വര്‍ദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഇന്ത്യാ-ചൈന-റഷ്യ (BRICS) സ്വാധീനവും, ഇസ്രായേല്‍ താല്‍പര്യങ്ങള്‍ക്കുവേണ്ടി അമേരിക്കന്‍ വിദേശനയത്തെ അടിയറവുവെച്ചതിന്റെ പരിണിതഫലങ്ങളും ഈ യുദ്ധത്തെ അമേരിക്കയുടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പതനത്തിന്റെ മറ്റൊരു നിര്‍ണ്ണായക നാഴികക്കല്ലാക്കി മാറ്റുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെയും ഇറാഖിലെയും തെറ്റുകളില്‍ നിന്ന് പാഠം ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ അമേരിക്കന്‍ ഭരണകൂടത്തിന് സാധിച്ചില്ല എന്നത് വരും കാലങ്ങളില്‍ ആഗോള ക്രമത്തില്‍ വന്‍ മാറ്റങ്ങള്‍ക്ക് വഴിയൊരുക്കും.