മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം? എപ്പോൾ വിദഗ്ധസഹായം തേടണം? അവഗണിക്കരുത് ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ

പെരുമാറ്റത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, തുടർച്ചയായ ദുഃഖം, അമിതമായ ഉത്കണ്ഠ, എപ്പോൾ സാധാരണ മാനസിക സമ്മർദം മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നത്തിന്റെ സൂചനയാകുന്നു? പൊതുവേദിയിൽ സംസാരിക്കുമ്പോൾ പേടി തോന്നുക, പരീക്ഷയ്ക്കു മുമ്പ് പരിഭ്രാന്തിയുണ്ടാകുക, പ്രിയപ്പെട്ട ഒരാളെ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെടുക ഇതെല്ലാം മനുഷ്യരിൽ സാധാരണയായി കാണുന്ന പ്രതികരണങ്ങളാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം വികാരങ്ങൾ എത്രത്തോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു, ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതും പ്രധാനമാണ്. തുടർച്ചയായ ഉത്കണ്ഠ, ദുഃഖം, ഉറക്കത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ആളുകളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കൽ തുടങ്ങിയവ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ മാനസികാരോഗ്യത്തിൽ ശ്രദ്ധ നൽകേണ്ടതുണ്ട്.

എന്നാൽ ഒരാളുടെ പെരുമാറ്റത്തിലെ ഒരു മാറ്റം മാത്രം കണ്ട് മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നമുണ്ടെന്ന് തീരുമാനിക്കാനാവില്ല. ലക്ഷണങ്ങളുടെ സ്വഭാവം, ദൈർഘ്യം, തീവ്രത, വ്യക്തിയുടെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തിയാണ് വിദഗ്ധർ നിഗമനത്തിലെത്തുന്നത്.

എന്താണ് മാനസികാരോഗ്യം?

ഒരു വ്യക്തി എങ്ങനെ ചിന്തിക്കുന്നു, വികാരങ്ങളെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, മറ്റുള്ളവരുമായി എങ്ങനെ ഇടപെടുന്നു, സമ്മർദങ്ങളെ എങ്ങനെ നേരിടുന്നു എന്നിവയെല്ലാം മാനസികാരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജോലി, പഠനം, ബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ, ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയെ ബാധിച്ചേക്കാം.

എന്നാൽ ദുഃഖം, പേടി, ദേഷ്യം, ഉത്കണ്ഠ എന്നിവ അനുഭവപ്പെടുന്നതെല്ലാം മാനസിക രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമല്ല. ജീവിതത്തിലെ സാഹചര്യങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായും ഇത്തരം വികാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അവയുടെ തീവ്രതയും ദൈർഘ്യവും ജീവിതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളുമാണ് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുടെ സൂചനകളാകാവുന്ന മാറ്റങ്ങൾ

താഴെപ്പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ തുടർച്ചയായി അനുഭവപ്പെടുകയോ ദൈനംദിന ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ ശ്രദ്ധിക്കണം.

1. ഉറക്കത്തിലും ഭക്ഷണശീലങ്ങളിലും മാറ്റം

മുൻപ് സാധാരണമായിരുന്ന ഉറക്കരീതി മാറുക, ഉറങ്ങാൻ കഴിയാതിരിക്കുക, അമിതമായി ഉറങ്ങുക, വിശപ്പ് കുറയുകയോ കൂടുകയോ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവ ചില മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളോടൊപ്പം കാണാം. എന്നാൽ ശാരീരിക രോഗങ്ങളും മരുന്നുകളും മറ്റ് ഘടകങ്ങളും ഇതിന് കാരണമാകാം.

2. തുടർച്ചയായ ദുഃഖമോ പ്രതീക്ഷയില്ലായ്മയോ

ദിവസങ്ങളോളം ദുഃഖം അനുഭവപ്പെടുക, താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്താനാകാതിരിക്കുക, ഒന്നിനും കഴിയില്ലെന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടാകുക എന്നിവ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ സഹായം തേടാം.

3. അമിതമായ ഭയവും ഉത്കണ്ഠയും

ദൈനംദിന സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അമിതമായി ആശങ്കപ്പെടുക, നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള പേടി അനുഭവപ്പെടുക, സാമൂഹിക ഇടപെടലുകൾ ഒഴിവാക്കുക തുടങ്ങിയവ ചില ഉത്കണ്ഠാ പ്രശ്നങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളാകാം. എന്നാൽ സാധാരണ പേടിയും മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നവും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ട്; വിദഗ്ധ വിലയിരുത്തലാണ് ആവശ്യം.

4. ആളുകളിൽനിന്ന് അകന്നുനിൽക്കൽ

സുഹൃത്തുക്കളെയും കുടുംബാംഗങ്ങളെയും ഒഴിവാക്കുക, മുമ്പ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാതിരിക്കുക, ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയാൻ അമിതമായി താൽപര്യം കാണിക്കുക തുടങ്ങിയ മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാം. ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമാത്രം രോഗത്തിന്റെ സൂചനയല്ല; മാറ്റം വ്യക്തിയുടെ സാധാരണ പെരുമാറ്റത്തിൽനിന്ന് എത്രത്തോളം വ്യത്യസ്തമാണെന്നതും പ്രധാനമാണ്.

5. ദേഷ്യവും മാനസികാവസ്ഥയിലെ വലിയ മാറ്റങ്ങളും

ചെറിയ കാര്യങ്ങളിൽ അമിതമായി ദേഷ്യപ്പെടുക, വികാരങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുക, മാനസികാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുക എന്നിവയ്ക്ക് പല കാരണങ്ങളുണ്ടാകാം. ഉറക്കക്കുറവ്, സമ്മർദം, ശാരീരിക ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിനെ സ്വാധീനിക്കാം.

6. ദൈനംദിന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാതിരിക്കുക

ജോലിയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനാകാതിരിക്കുക, പഠനത്തിൽ പിന്നാക്കം പോകുക, വ്യക്തിശുചിത്വം ശ്രദ്ധിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുക, സാധാരണ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ കഴിയാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയവ മാനസികാരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട സൂചനകളാണ്.

7. യാഥാർഥ്യബോധത്തെ ബാധിക്കുന്ന അനുഭവങ്ങൾ

മറ്റുള്ളവർ കേൾക്കാത്ത ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതായി തോന്നുക, യാഥാർഥ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ശക്തമായ വിശ്വാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുക, ചിന്തയിലും സംസാരത്തിലും പെട്ടെന്നുള്ള വലിയ മാറ്റങ്ങൾ പ്രകടമാകുക തുടങ്ങിയവയുണ്ടെങ്കിൽ വിദഗ്ധ വിലയിരുത്തൽ ആവശ്യമാണ്. പുതിയതായി ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അടിയന്തര വൈദ്യസഹായം തേടേണ്ടിവരാം.

8. മദ്യം, പുകയില, ലഹരിവസ്തുക്കൾ എന്നിവയെ ആശ്രയിക്കൽ

സമ്മർദമോ ദുഃഖമോ മറക്കാൻ മദ്യമോ മറ്റ് ലഹരിവസ്തുക്കളോ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുക, ഉപയോഗം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയവ സഹായം ആവശ്യമായതിന്റെ സൂചനകളാകാം.

സാധാരണ സമ്മർദവും മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നവും എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം?

ഒരേ സാഹചര്യം എല്ലാവരെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കണമെന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, ജോലി സംബന്ധമായ പ്രശ്നത്തിന് ശേഷം കുറച്ചുദിവസം വിഷമിക്കുന്നത് സാധാരണ പ്രതികരണമായിരിക്കാം. എന്നാൽ വിഷമം തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ഉറക്കം, ജോലി, ബന്ധങ്ങൾ, ഭക്ഷണം തുടങ്ങിയവയെ കാര്യമായി ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ വിദഗ്ധസഹായം തേടുന്നത് നല്ലതാണ്.

എല്ലാ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഒരേ ദൈർഘ്യമോ ഒരേ ലക്ഷണങ്ങളോ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ രണ്ടാഴ്ച കഴിയുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കണമെന്നില്ല; ലക്ഷണങ്ങൾ തീവ്രമാകുകയോ പ്രവർത്തനശേഷിയെ ബാധിക്കുകയോ ചെയ്താൽ നേരത്തേ സഹായം തേടാം.

എങ്ങനെയാണ് മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുന്നത്?

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ സൈക്യാട്രിസ്റ്റ്, ക്ലിനിക്കൽ സൈക്കോളജിസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ പരിശീലനം ലഭിച്ച വിദഗ്ധർ വ്യക്തിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളും വിലയിരുത്തും. ആവശ്യമെങ്കിൽ പ്രാഥമികാരോഗ്യ ഡോക്ടറും പരിശോധനയിൽ പങ്കാളിയാകും.

വിലയിരുത്തലിൽ ഉൾപ്പെടാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ:

•  ഇപ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന ലക്ഷണങ്ങളും അവയുടെ ദൈർഘ്യവും.
•  ഉറക്കം, ഭക്ഷണം, ജോലി, പഠനം, ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ.
•  മുൻകാല ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യചരിത്രം.
•  കുടുംബത്തിലെ ആരോഗ്യചരിത്രവും ജീവിതത്തിലെ പ്രധാന സംഭവങ്ങളും.
•  മരുന്നുകൾ, മദ്യം, ലഹരിവസ്തുക്കൾ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം.
•  ആവശ്യമായപ്പോൾ ചോദ്യാവലികളും മറ്റ് പരിശോധനകളും.

ശാരീരിക രോഗങ്ങൾക്കും ചില മരുന്നുകൾക്കും മാനസികാവസ്ഥയെയും പെരുമാറ്റത്തെയും ബാധിക്കാനാകുന്നതിനാൽ, ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ശാരീരിക പരിശോധനകളും നടത്താം.

മാനസികാരോഗ്യ രോഗനിർണയത്തിന് DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), ICD (International Classification of Diseases) അംഗീകൃത വർഗീകരണ മാർഗനിർദേശങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഒരാളെ എങ്ങനെ സഹായിക്കാം?

ഒരാളിൽ ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയോ രോഗനിർണയം നടത്തുകയോ ചെയ്യാതെ സംസാരിക്കാൻ അവസരം നൽകുക.

•  അവരുടെ വാക്കുകൾ ഇടയ്ക്ക് തടസ്സപ്പെടുത്താതെ കേൾക്കുക.
•  “നിനക്ക് എങ്ങനെ തോന്നുന്നു?” എന്ന് ചോദിച്ച് വികാരങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കാൻ അവസരം നൽകുക.
•  ഉറക്കം, ഭക്ഷണം, ദൈനംദിന ജോലികൾ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ പ്രായോഗിക സഹായം നൽകുക.
•  വിദഗ്ധസഹായം തേടാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ആവശ്യമെങ്കിൽ അപ്പോയിന്റ്മെന്റിന് ഒപ്പം പോകുകയും ചെയ്യുക.
•  അവരുടെ സ്വകാര്യതയും വ്യക്തിപരമായ അതിരുകളും മാനിക്കുക.
•  ഒരിക്കൽ സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാതെ പിന്നീട് വീണ്ടും സുഖവിവരം അന്വേഷിക്കുക.

“ഇതൊന്നും വലിയ കാര്യമല്ല”, “മനക്കരുത്തുണ്ടെങ്കിൽ മാറും” തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾ ഒഴിവാക്കുക. മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ദൗർബല്യത്തിന്റെ അടയാളമല്ല; ശരിയായ പിന്തുണയും ചികിത്സയും ലഭിക്കുന്നത് പ്രധാനമാണ്.

സ്വയം ഉപദ്രവിക്കാനുള്ള ചിന്തകളുണ്ടെങ്കിൽ എന്തുചെയ്യണം?

ഒരാൾ ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നോ സ്വയം ഉപദ്രവിക്കണമെന്നോ പറയുകയാണെങ്കിൽ അത് ഗൗരവമായി കാണണം. ശാന്തമായി അവരുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുകയും സഹായം തേടാൻ ഒപ്പം നിൽക്കുകയും ചെയ്യുക.

ഉടൻ അപകടസാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ വ്യക്തിയെ ഒറ്റയ്ക്കാക്കാതെ സുരക്ഷിതമായ സാഹചര്യം ഉറപ്പാക്കി ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരസേവന നമ്പറായ 112-ൽ വിളിക്കുകയോ അടുത്തുള്ള ആശുപത്രിയുടെ അടിയന്തരവിഭാഗത്തിലെത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുക. മാനസികാരോഗ്യ പിന്തുണയ്ക്കായി ഇന്ത്യയിലെ Tele-MANAS 14416 എന്ന സേവനവും ഉപയോഗിക്കാം.

സഹായം തേടുന്നത് ദൗർബല്യമല്ല

മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ പലപ്പോഴും ചികിത്സയിലൂടെയും പിന്തുണയിലൂടെയും നിയന്ത്രിക്കാനോ മെച്ചപ്പെടുത്താനോ കഴിയും. സ്വന്തം മാനസികാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കയുണ്ടെങ്കിൽ ഡോക്ടറോടോ മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ധനോടോ സംസാരിക്കുക. പ്രശ്നം ഗുരുതരമാകുന്നതുവരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല.

ഓർക്കുക: ഒരാളുടെ ഒരു പെരുമാറ്റം കണ്ടുമാത്രം മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നമുണ്ടെന്ന് തീരുമാനിക്കരുത്. ലക്ഷണങ്ങൾ, അവയുടെ ദൈർഘ്യം, ജീവിതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന ആഘാതം എന്നിവയാണ് പ്രധാനം. സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ വിലയിരുത്തലിനായി വിദഗ്ധസഹായം തേടുന്നതാണ് ശരിയായ നടപടി.